ئە نفال یە کێکە لە سورە تە کاتی قورئان و لە دوای سورە تی الاعراف هاتووە و هە شتە مین سورە تی قورئانە کە بە م شێوە یە دە ست پێدە کات .

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنفَالِ ۖ قُلِ الْأَنفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ.

کە وا بە شێوە عە رە بی یە کە ی ئاوە ها لێکدانە وە ی بۆ کراوە،

يسألك أصحابك -أيها النبي- عن الغنائم يوم "بدر" كيف تقسمها بينهم؟ قل لهم: إنَّ أمرها إلى الله ورسوله، فالرسول يتولى قسمتها بأمر ربه، فاتقوا عقاب الله ولا تُقَدموا على معصيته، واتركوا المنازعة والمخاصمة بسبب هذه الأموال، وأصلحوا الحال بينكم، والتزموا طاعة الله ورسوله إن كنتم مؤمنين؛ فإن الإيمان يدعو إلى طاعة الله ورسوله.

لێکدانە وە ی ئە م دە قە قورئانی یە بە زمانی کوردی بە م شێوە یە لێکدانە وە ی بۆ کراوە، کە لە لایە ن مامۆستا بورهان محمدامین ە وە ئە م لێکدانە وە یە کراوە، کە وا بە م شێوە یە یە،

(ئه‌ی محمد(صلى الله عليه وسلم) پرسیارت لێ ده‌که‌ن ده‌رباره‌ی ده‌سکه‌وته‌کان، تۆ بڵێ: هه‌موو ده‌سکه‌وته‌کان هی خواو پێغه‌مبه‌رن (هه‌ر ئه‌وان بۆیان هه‌یه بڕیاری چۆنیه‌تی دابه‌ش کردنی بده‌ن)، که‌واته له خوا بترسن و چاکسازی نێوانی خۆتان بکه‌ن (مه‌یه‌ڵن له‌سه‌ر ته‌ماعی دنیا نێوانتان بشێوێت) و فه‌رمانبه‌رداری خوا و پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی بن، ئه‌گه‌ر ئێوه ئیماندارن.

هە ردوو لێکدانە وە کە بۆ ئە م دە قە قورئانی یە کە یە کە مین ئایە تی سورە تی ئە نفالە وە ك یە ك وایە و جیاوازی یە کی ئە و تۆیان نی یە، تە نها ئە وە نە بێت، کە وا لە لێکدانە وە عە رە بی یە کە دا ناوی بدر هاتووە، باس لە و پە شێوی و ئاسوبە ئە کات کە بە هۆی تاڵانی یە کە وە لە نێو جە نگاوە رە کاندا دروست بووە، کە واتە هۆکاری هاتنی ئە م ئایە تە ئە گە رێتە وە بۆ ئە و ئالۆزی یە ی کە وا لە نێوان موسڵماناندا ڕوویداوە لە شە ڕی بە دردا، بە تایبە ت لە و کاتەی کە وا سوپاکە ی محمد توانی دە ست بگرێت بە سە ر کاروانی بازرگانی یە کانی قورە یش کە وا بە رە و مە ککە ئە ڕۆیشتن وە ئە مە ش بە شێکە لە هە وڵدانی الله بۆ ڕێك خستنی ڕیزی موسڵمانان لە سە ر هە موو ئە ودە سکە وتانە ی کە لە جە نگە کاندا بە دە ست دێت ، کە واتە هاتنی ئە م ئایە تە پە یوە ندی هە یە بە ستراتیژی

سە ربازی سوپای ئیسلام لە خۆ بە هێزکردندا لە بە رامبە ر بە دوژمنە کانی دا کە وا بە کافر ناویان دە بات بە تایبە ت لە خۆ ئامادە کردن و بە هێزبوونی باری دارای و ڕێك خستنی هە موو ئە و دە سکە وتانە ی کە لە جە نگە کاندا بە دە ست دێت و درێژە دان بە و جە نگانە و سوپاکە و باشترکردنی سوپاو بە هێزکردنی، کە دیارە یە کێك لە گرنگترین هۆکارەکانی بە هێزبوونی سوپا لە ووڵاتێك دا یان شوێنێك دا، دارای و ئابووری ئە و سوپایە یە، بێ گوومان هیچ کات ناتوانرێت سوپایە ك گە ورە و بە هێزبکرێت، بە بێ بوونی ئابوری یەکی بە هێز، کە وات ئە م ڕێکخستنە ی شە ڕکە رانی ئیسلام لە و کاتە دا بۆ ئە وە بووە کە وا سوپاش بە ناوی خواو پێغە مبە رە وە بە شی خۆیانیان هە بێت لە و دە سکە وتوو تاڵانیانە ی لە جە نگە کاندا بە دە ست دێت، ئە مە ش بیرێکی باشە بۆ پاشە کە وت کردنی دە سکە وتە کانی سوپای ئیسلام لە پێناو گە شە دان و بە رە و پێش بردنی و بە هێزبوونی ئە م سوپایە دا، لە هە مان کاتدا ئە م ئایە تە ئە بێتە بە شێك لە ستراتیژی شە ڕی سوپای ئیسلام و شە ڕکە رانی ئە م سوپایە، بە تایبە ت لە و کاتە ی ئە م داواکاری یە الله ی ئیسلام ئە بێتە یاسایە ك لە جە نگە کانی ئیسلام دژ بە نە یارە کانی و ڕێك خستنی هە موو دە سکە وتە کان و دیاری کردنی ماڤی شە ڕکە ران و ماڤە کانی خواو پێغە مبە ر .

هە تاکوئێرە باسی ئە و ڕێكخستنە سە ربازی و ئە وستراتیژی یە م کرد کە سورە تی ئە نفال ئامانجی بووە لە هاتنە کە یدا، یان ئە کرێ بڵێن هۆکاری دابە زینی ئە م ئایە تە بۆ سنوردانانێك بووە لە و پە شێویانە ی کە دروست بوو لە یە کە مین شە ڕی موسڵماناندا دژ بە بازرگان و سە رمایە دارانی ئە و کاتی قورە یش لە بە تاڵان بردنی کاروانی بازرگانی یە کانیاندا لە لایە ن شە ڕکە رانی محمدە وە، کە ئە م ڕێکخستنە ش ڕێگرێك بووە بۆ نە مانی بێ سە روبە ری و لە دە ست نە دانی جە نگاوە رە کان و دروست نە بوونی پە شێوی و شە ڕو ئاشوبی نێو خۆی .

تاڵانی و تاڵان کردن بە شێك بووە لە کلتوری خێڵە کانی نیمچە دورگە ی عە رە ب و زۆرجارانیش شە ڕوو کوشتارەکانی نێوان خێڵە کان لە پێناوی تاڵانی و دە سکە وتە تاڵانی یە کاندا بووە، واتە ئە م کلتورە بە ر لە ئیسلامیش بوونی هە بووە و زۆرجارانیش ئە م تاڵان کردن و بە تاڵان بردنە بە شێك بووە لە پێناسی ئازایە تی و سوارچاکی، ولە کاتی خۆیداو بە رلە ئیسلام چە ندا گروپی ڕێگرو چە تە لە نێوان مە ککە و مە دینە و یە مە ندا بوونیان هە بووە بە تایبە ت ئە و سە رە ڕێگایانە ی کە کاروانی بازرگانی لێوە ی تێ پە ڕیوون، هە رئە مە ش بووە تە هۆی ئە وە ی لە گە ڵ هە موو کاروانە کاندا سوپایە ك بوونی هە بووە وهە وڵ دراوە لە ڕێگای ئە م سوپایە وە کاروانە بازرگانی یە کان بپارێزرێن،

ئە و کاروانە ی کە لە یە کە مین شە ڕی موسڵماناندا تاڵان کراوە لە بە دردا ئە و سوپاپارێزگاری کارە ی کاروانە کە لە بە رامبە ر سوپاکە ی ئیسلامدا تێك شکاوە و کاروانە کە کە وتۆتە دە ست سوپاکە ی ئیسلام و ئە مە ش بووە تە یە کە مین هە نگاو بۆ گۆڕینی ناوە ڕۆكی ئیسلام، وپە یامە کە ی، بە تایبە ت لە و کاتە ی کە ئیسلام ئە بوو سوپایە کی بە هێز بنیات بنێت و لە ڕێگە ی ئە و سوپایە وە هە وڵ بدات بۆ فراوان کردنی سنوری دە سە ڵاتی خۆی و سە پاندنی یاساکانی ئیسلام بە سە ر هە موو ئە و ناوچانە ی کە داگیریان ئە کات و ئاینە کە تێیدا بڵاو ئە کرێتە وە .

لێرە دا پرسیارە کە ئە مە یە ئایە الله کە دروست کاری هە موو ئە م گە ردوونە پان و بە رینە یە و بژێوی ژیانی هە موان دابین ئە کات و چارە نووسی هە موانی لە بە ردە ست دایە و هە رئە و ئە توانێت هە موو شتێ بگۆڕێت، ئە بێت ئە و الله یە چ پێویستی یە کی بە و بە شە بێت کە لە قورئاندا بۆ ی دیاری کراوە و لە گە ڵ بە شی پێغە مبە ردا ؟

ئە گە ر بە هزرە وە ئە م پرسیارە لێك بدە ینە وە و هە وڵ بدە ین وە ڵامی ئە م پرسیارە بدە ینە وە، ئە وە ناکرێت و ڕێگە ی تێناچێت الله یە ك بە و هە موو هێزوتوانایە یە وە، هە وڵ بدات ماڵ و سامانی ئە و بە ندانە ببات بە تاڵان کە دروست کراوی خۆنی و هە رخۆشی ئە و ماڵ و سامانە ی پێ بە خشیوون، کە واتە بە پێ ی عە قڵانی یە ت، ئە و ئایە تە بە شێکە لە فکرو تێڕوانینی مرۆڤ بوون و هە ستێکی مرۆڤ بوونە لە بە رامبە ر بە تاڵان بردنی سە روە ت و سامانی کە سانی تر، لە و کاتە ی کە ئە م کرداری دزین و تاڵان چی یە تی کردنە بە شێك بووە لە کلتوری پێشینە کانی خێڵ و قە بیلە عە رە بی یە بە دە وی یە کانی نیمچە دورگە ی عە رە بی و بە ر لە ئیسلامیش بە دە یان چیرۆکی لە و شێوە یە کە باس لە تاڵان و تاڵان کردنی خێڵ و قە بیلە کان ئە کات بوونیان هە بووە و بوونە تە بە شێك لە قارە مانێتی و سوارچاکی تاڵان چی یە کان، هە رئە مە شە وای کردووە ئیسلام سودمە ند بێت لە و کلتورە بە دە ویانە و هە وڵ بدات ئە م کلتورە بە شێوە یە ك ڕێك بخات کە بە درێژای شە ڕە کان بە شە کە ی پێغە مبە ر و الله کە ی بە دە ست بهێنێت و بە کاری بهێنێت لە پێناوی باشتر ڕێك خستنی سوپاکە و بە هێزکردنی و فراوانکردنی دە سە ڵاتە کە ی، کە واتە ناکرێت سورە تی ئە نفال و بە تایبە ت دە ست پێکی ئە م ئایە تە کە باس لە و دە سکە وت و تاڵانیانە ئە کات کە لە بە دردا بە دە ست هاتوون بوونە تە هۆکارێك لە دروست بوونی پە شێوی لە سە ر خاوە ندارێتی دە سکە وت و تالانیە یە کان، ئە و ئایە تە قورئانی یەی ، ئە بێتە یاسایە ك بۆ جە نگ و ڕێك خستنی جە نگە کان نێردراوی خوابێت، بە واتای ئە و خوایە ی کە هە موو جیهانی دروست کردووە، چونکە ئە و خوایە کە توانیویە تی هە موو ئە م گە ردوونە بە رفراوانە دروست بکات، هیچ پێویستی یە کی بە وە نابێت، تاڵانی بە ندە کانی خۆی بکات ، بە تایبە ت دروست کردنی ململانێ لە نێوان تێڕوانین و ئاین و فکردا دروست کراوی مرۆڤ خۆی بووە و هیچ پە یوە ندی یە کی بە خودا وە نی یە،

هە ڵبژاردنی خواوە ند لە بە رامبە ر ئە و کردارانە دا وبە رپرسیارکردنی بۆ یاساکان و دیاری کردنی یاساکان، لە تێڕوانین و ڕادە ی هۆشیاری مرۆڤە وە سە رچاوە ی گرتووە، چونکە هە ردەم خواوە ند یە کێکە لە نە زانراوە کان و هیچ یە کێك لە ئێمە دڵنیانین لە ڕاست و دروستی ئە م خواوە ندە ی کە ئاینە کان باسی لێوە ئە کە ن، لە و کاتە ی کە وا لە ژیانی مرۆڤایە تی دا خواوە ندە کان یە کجار زۆربوون و هە ریە کە شیان بە جۆرێك لە نێو ئاینە کاندا ڕۆڵی خۆیان گێڕاوە ، کە واتە خواوە ند هیچ کات بڕیاری نە داوە مرۆڤە کان لە سە ر جیاوازی یە کان جیابکاتە وە بە ڵکو ئە وە ئێمە ی مرۆڤین بە پێ ی کلتورو تێڕوانینە کانمان جیاوازی یە کانی نێوانمان هە ڵئە سە نگێنین و بە پێ ی کلتورە کانمان مامە ڵە یان لە گە ڵدا ئە کە ین، وبە گژ دژە کانماندا ئە چینە وە، لێرە وە ئە توانم بڵێم ئاین بە شێکە لە کلتوور، کە واتە وە ك چۆن کلتور داهێنانی مرۆڤ خۆیە تی هە رئاواش ئاین داهێنانی مرۆڤە و بە شێکە لە هزری مرۆڤ و هە ڵسە نگاندن و لێکدانە وە یە کی مرۆڤانە یە، لە چوارچێوە ی ئایندا داڕێژراوە و بە پێ ی ڕادە ی هۆشیاری کۆمە ڵگا ذاڕێژراوە،

کە واتە ئیسلامیش بە شێکە لە و کلتورە عە رە بی یە بە دە وی یە ی نیمچە دورگە ی عە رە بی بە پێ ی تێڕوانینی فکری و هۆشیاری و کلتوری سە ردە می خۆی داڕێژراوە و توانراوە لە ڕێگای ئە م ئاینە وە زمان و کلتوری عە رە ب بە سە رنە تە وە کانی تری غە یری عە رە ب دابسە پێنرێت و لە ڕێگای بە ئیسلام بوونە وە بە عە رە ب بکرێن، ئە مە ش بە شێکە لە فکری ناسێۆنالیستی عە رە بی .

لێرە دا ئە توانم بڵێم ئیسلام وە ك ئاین بە شێکە لە فکری ناسێۆنالیستی عە رە بی و بە ردە وامیش ئیسلام خزمە ت بە ناسێۆنالیستی عە رە بی ئە کات، هە رلە سە رهە ڵدانی یە وە تا بە داعش ئە گات