ژنانی كورد لە رێكخستنی ژیانی خێزان و كاروباری كۆمەڵگای كوردی كاریگەری زۆریان هەبووە، جگە لە ئەركەكانی سەرشانیان وەك هاوسەر ودایك و بەرێوەبەری ماڵ لەگەڵ پیاودا بەشداریان لە كار و بەرهەم هێنانیش كردووە .

هەرچەندە لە كوردستان بنەمای خێڵ و هۆز و عەشرەتگەری پێشەنگی حوكمرانی بووە، بەڵام كۆیلەیی و كەنیزە(جاریە)كردنی ژنان لە كوردستان دا پەیڕەو نەكراوە، بە پێچەوانەوە لەناو عەرەب ، توند و تیژی بەرامبەر بە ژنان ئاسایی هەبووە، كوشتن و زیندەبەچاڵ كردنی ژن حەڵاڵ بووە، بەڵام لە ناو كورددا بەپێ‌ ی داب و نەریتی دینی زەردەشتی لەكۆن توند و تیژی دژی و كوشتنی ژنان حەرام كراوە.

نەتەوەی كورد وەك نەتەوەیەكی ئاری نەژاد، داب و نەریت و لایەنی كۆمەڵایەتی تایبەت بەخۆی هەبووە و زۆر جیاواز بووە لە عەرەب و تورك و فارس و دراوسێكانی، هەرچەندە تا ئێستاش چینێك دەبینرێ كە بەرگری دەكات لەو داب و نەریتە ، هەروەها گیانی گەرانەوە و سەربەخۆبوون هەستی پێدەكرێ لە ناخیان .

بە درێژایی شورشەکانی گەڵی کورد لە هەموو ئەو وڵاتانەی کە کوردیان بەسەر دابەشكراوە، ژنانی کورد بەشی زۆری تەمەنیان بۆ خەبات و شورشی ئازادی تەرخان کردووە، ئەو ژنانەی کە لە شورش دا چەک لە شان هاوشانی پیاوان بوونە، لە مەیدانی بەرخودان، یا لە سەنگەر و بەرەکانی جەنگ بوونە دژی دوژمنان گیانی خۆیان فیدایی ئازادی گەلەکەیان کردووە.

نابێ ئەو شیرە ژنانە لە بیر بکەین کە هەموو کات پاڵپشتی پیاوەکانیان بوونە، هێز و ورەو وزە بوونە بۆ خەبات و خۆراگریان، ئەو ژنانەش کە هەموو کات بۆ خزمەتی گەل و نیشتمان ئامادەی هەموو کار و ئەرکێکی شورش بوون .

لەسەدەی بیست و یەك لە رۆژئاوا، كوردان خاوەنی هێزێكی گەورەی ژنانن بەناوی (یەپەژە ) به‌ که‌مترین چه‌ک و که‌ره‌سته‌ و پێداویستیه‌کانی ژیان له‌ خواردن و ده‌رمان، به‌رخۆدانێکی ئه‌فسانه‌یی ئەنجام دەدەن ‌، به‌رخۆدانەكەیان نەك داگیركەرانی تاساندوە وناحەزانی گەواهی دەری ئازایەتی و قارەماناتی ئەو كچە شۆخانەن ، بەلكو توانیویانە زلهێزەكانی دونیا لەسەر هەبوونی پرسێكی گرنگ بهێننە سەرخەت .

لەرابردوو بارودۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتی كاریگەری زۆری كردە سەر ژیانی ژنانی كورد، بەهۆی ناهوشیاری و نەخوێندەواری ژن و پیاوی نەتەوەكەمان، هەرچی كەلتوری كۆنی داگیركەرانە، ئەمڕۆ بوونەتە داب و نەریتی نەتەوەیی و سەختترین چارەنووسی لە ژیانی كۆمەڵایەتی نەتەوەكەمان دا دروست كرد.

بەشێك لە رۆشنبیرو سیاسەتكارەكانی بواری مەدەنی وای بەباش و پێویست دەزانن كە ژنانی كورد لەم بازنەیە بهێندرێنە دەر وهەوڵی پێشخستنیان بدرێت، لەبەرامبەریشدا هەندێك كەس و لایەن، ترسی ئەوەیان هەیە ئەم هاتنە دەرە زیانی هەبێت بۆ داب و نەریت و لایەنی دینی كۆمەڵگا .

ئەم ترسەی كەبۆتە بەشێكی دانەبڕاوی ناخی زۆربەی تاكەكان، نەك هەر تێڕوانینێكی نادروست و هەڵەیە، بەڵكو پیشاندانی ڕوویەكی دزێوی بیری ئادەمیزادە لەم سەردەمەدا، ئەم هێزە كۆنە پارێزانە هەموو پەیوەندیەكانی نێر ومێ‌ لە ناو بازنەی جنسی دا قەتیس دەكەن.

دیارە تەسلیم بوونی كۆمەڵگای ئێمە بە ویست و بیر كردنەوەی ئەم كەس و گروپ وحزبە كۆنە پارێزانە رێگرێكی گەورە و مەترسیدارە لەبەردەم پێگەیاندنی تاكی ئازاد، كە زۆربەمان دەزانین رۆشنبیری تاك بەشێكە لە رۆشنبیری گشتی، بەپێشكەوتنی تاكەكان زۆرینەی خەڵك كۆمەڵگا پێش دەكەون .
پەیڕەو كردنی توند و تیژی دژ بە ژنانی كوردستان بەشێكە لە كەلتوور و داب و نەریت و باوەڕێكی چەقبەستوو ، دوور لە یاسا و بنەماكانی مافی مرۆڤ بۆیە پێویستە ژنی كورد هوشیار بكرێتەوە و ئاگاداری مافە تایبەتیەكانی خۆی بێ‌، چونكە هەر ئەمەش دەبێتە هۆی بەرەو پێش چوونی ڕەوشی ژیانی ژنان و وەدەست هێنانی مافەكانیان، ئەوەی پێویستە لە چۆنیەتی مامەڵە كردن لەگەڵ مەسەلەی ژنان لەم سەردەمەدا، پەیڕەو كردن و ڕێگرتنە لە پێشێل كردنی مافەكانیان، ئەم كارەش ئەركێكە بە یاسا رێكدەخرێت وپێویستی بە پشگیری هەمووچین و توێژەكان دەبێت ...