دەبێ هە موو کوردان باش بزانن کە شتی ئازادی بە بێ سە رۆکی جە نگ و ئازادی کاك (مەسعود بارزانی ) هە رگیز ناگا بە کە ناری ئاشتی و ئازادی و ڕزگاری .بڕۆخێ پیلانی دژمنانی کوردستان .بێگومان هە موو پارت وحیزبە کانی کوردستان ناتوانن سە رتاپا نوینە رایەتی میلەتی کوردستان بکە ن ..پرسی هە ڵبژارندنی سە رۆکی هە رێم بە شێوە یە کی دوور لە عورف و ئە تە کێتی سیاسی ناو حیزبە سیاسیە کانی کوردستان .کە سازدان بووە لە ناو پە رلە مانی کوردستان لە لایەن چە ند حیزبێك هاتە ژێر بابەتی هە موارو خوندنە ەی بۆ کرا .بە ڵام زۆر سە ختە ئە م پرسە ئاوا بە ئاسانی و یاسایی لە ناو پە رلە مانی کوردستان بە بێ ڕێکە وتنی پێشوەخت لە گەڵ پارتی دیموکراتی کوردسان و هاوڕابوون لە سە رهە موو پرسە کان سە ربگرێت .ئاشکرایە ئە م ڕفتار وکردارانە وەڵامێکن بۆ پیلانی بە شێك لە ووڵاتانی ( ئیقلیم ) کە ئە مە ش بە ڕاستی جێگای داخ ونارە حە تیە بۆگشت کوردانی هە رچوار پارچە ی کوردستان .ئە مەش لە بە رچە ند هۆکاریکی گرنگ وئاشکرا ...یە کە م کوردستان ئە مڕۆ لەژێر باری قورسترین و سامناکترین جە نگی ڕەشی داعشدایە و گەورە ترین قوربانی وزە رە ر پێشکەش ئە کات لەژێر دروشمی ( شە ڕکردن تاسەرکەوتن ) ..دووە م لەپێش ڕاپەڕینە مە زنە کە ی کوردستآن و بەهاری کوردی ساڵی ۱۹۹۱ تاکوپێش ئە م هاج وهە رایە ی گومانلێکراوی ناو پە رلە مانی کوردستان کە لە ژێر ناوونیشانی دیموکراتی و چاکسای پە ردە پۆشکرا .هە موو کارو بڕیارێکی سیاسی لە م هە رێمە لەناو حیزبە کان تە نها بە سازدان وڕێکەوتن لەدە رە وە ی پە رلەمان بووە، ئینجا لە ناو پە رلە ماندا بۆتە بڕیارو یاسا .خێرە ئە مڕۆ بۆ پاراستنی بەرژەوەندی چە ندحیزب و لایە نێك جگە لە لە خە باتی پڕشکۆی یەکیە تی نیشتمانی نە بێت .پیلانی حەزو ئارەزوی دوژمنانی کوردو کوردستان ئە نجام دە دەن بە فیتی دیموکراتیە ت و کۆتایی هاتنی ماوە ی یاسایی بە ڕێز سە رۆکی هە رێم .لە کاتێكا کوردستان وهە موو جیهان لە شە ڕێكی ترسناك وقورسدان بە رامبەربە وە حشیە تی داعش .ئە گەر ڕاستە ئەم حیزبانە بەرژەەندی میلە تە کە یان بە لایانە وە گرنگە بە پلە ی یەکەم باشتر وایە ئە م پرسە گرنگە بە بێ سازدان و تەوافق لە ناو پە رلە مان بە م شێوە کومیدیە نە ئە جولێنرا .ئایا پە رلە مانی کوردستان تە مەنی ئە زمونی سیاسی هاو شانی پە رلە مانی ( نە مسا و فە رەنسایە ) ومیلە تە کە مان هە موو قۆناغە کانی پێشکە وتنی کۆ مە ڵایە تی وە ك کۆ مە ڵگای ئە وروپای بڕیوە ..بیرمان نە چێت کورد تاکو ئێستا قۆناغی کشتوکاڵی نە بڕیوە هەروەك لە پە رتوکە کانی چاکسازان وپێشکە وتو خوازان هاتووە بێگومان ئێمەش هە مان بیرو بڕوامان هەیە .کوا دیموکراتیەت لە ڕۆژهە ڵاتی ناوەڕاست .سە یری دیموکراتیەتی ئێران و تورکیا بکە ن بە ملیونەها ئینسان بێبە شە لە کە مترین مافی رئاسایی ویاسایی خۆی وەك مرۆڤ، کەئە وانە سە دان ساڵە دەوڵە ت و ئیمپراتۆریە تن .کوامافی گە لانی کوردو ئازەرو ئە رمە ن وسریان وبلوش عە لە وی و شە رکە س ..ئایا تاوان نیە ئە مڕۆ لە کات وزروفێکی ئاواو و پڕ مە ترسیدارو قە یراناوی ، میلە تە کە مان ئە خە نە بە ردە م کاراساتێکی میژوویی  چاوەڕوانەکراو .باشتر نیە بۆ پاراستنی یە کیە تی ڕیزە کانی میلە تە کە مان وپاراستنی یە کپارچەیی ووتاری سیاسی حکومەتی هە رێم .لە م ئان و ساتانەدا زیاتر لە جاران یە کدەنگ و یە کڕەنگتربن هەر نەبێت تا شە ڕی شوومی شە مشمە کوێرە کانی داعش کۆتایی پێدێت ..ئەم سیناریۆیە تە نها لە بەرژەوەندی دوژمنان و ناحە زانی کوردستانن هیچ بە دوری نازانم دروستکردنی کە ش و هە وای ناتە بایی سیاسی ئە مڕۆ لە کورستاندا ببێتە هۆکاری هاندانی داعش کە فرسە ت پە یاکا بۆ دووبارە کردنە وە ی قە تل وعامێکیتر لە کوردستانی باشوور وەک ئەوە ی کوبانی .چاکتر نە بوو ئە مڕۆ لە جیاتی ئەو هە رایە ی ناو پە ڕلە مان .بە ڕێز سە رۆکی پە رلە مان کۆبونە وە یەکی نائاسایی پە رلە مانی کوردستانی بە پە لە ئە نجام بدایا لە بارەی کارە ساتی کوبانی .بۆ چۆنیە تی هاوکاریکردنیان و هاندای ووڵاتانی ئە ورپا بە پشگیری کردنی داوکاریە کانی بە ڕێز سە رۆکی هە رێم لە بابەت پشگیڕی ۆژئاوای کوردستان .سێهە م زیاتر لە ساڵێکە کوردستان تووشی قە یرانی ئابوری بووە لە سە ردە می مالکی کە زیاتر لە چەندلایە نێك هاوکاری دانانی ئە م بیرؤکە یە بوون لە ناو عیراق وووڵاتانی دەوروبەر .لە پێناوی هە رە سهێنان بە پرۆسە ی ئاوادانی و پێشکەوتن لە کوردستاندا.جگە لە لاواز کردنی پارتی و ئە دای سەررۆکی هە رێم بە تایبە تی دوای قە یرانی سیاسی نێوان هە رێم و حکومە مەتی مالکی .حیزبە کۆکە کانی خاوەن پڕۆژە ی چاکسازی ناو پە رلەمان باشتروایە بۆ خۆیان بۆ هە موو تاکێکی میلە تە کە مان .زیاتر لە سە ردەمی هاوپە یمانی ستراتیجی غە درلێکراو لەگە ڵ پار تی و بە ڕێز سە رۆکی هە رێم هاوکارو کۆکتربن .نەک ئاوا پیلانی دووبەرەکی و ڕق وقینە وناحە زخوازای لە ناو میلە تە کە مان بە مشیوە یە لە میدیای حیزبە کان و تۆڕە کومە ڵایە تیە کان لە هە موو لایە ك دەستبکاربن .کە شێوە ی جارانی ڕۆژانی براکوژیمان بیر ئەخاتەوە .لە کاتێکی ئاوا ترسناك پڕ لە هە موو ئە گە رێکی نە خوازراو .ڕاستێکی حاشاهە ڵنە گرە کە کورد دە وڵە ت نیە و لە قۆناغی ڕزگاریخوازی نە تە واتیدایە .هە رێمیکی ناجێگیر لە نا وە وە و تێکڕای ناوچەکە سە رە ڕای پیلانە کانی دەرەکی .هە روە ها لە شە ڕێکی دژوار یە جگارقورس و نابەرابە ردایە لە گە ڵ دوژمنی سە رسەختی داعش .چ لە ڕووی ژمارە و چە ك و کە رە ستە ی پێویست بۆ ئە م جە نگە .هە روەها لە ڕوی پسۆری و شارەزایی سە ربازی کە هە موو سە رکردە کانی داعش لە گەورە ئە فسەرانی کۆنە بە عسیە کانی سە ردەمی ( سە دام حوسەین تکریتین ) لە گە ڵ پۆلێکی گەورە لەشارەزاو ئە فسە ری شیشانی کۆنە سوپای( سۆڤیە تی جاران ) کە پسپۆی ناو شە ڕی شیشان و ئە فغان بوون .گە ر ئیمە دەوڵە تێکی سەربەخۆشباین ئە کرا پرسی هە ڵبژاردن دوابخرا بۆ دوای کۆتایی جە نگی داعش .ئە مڕۆ پرسی نە هێشتنی قە یرانی ئابوری و قە یرانە کانی نیوان هە رێم وچاکردنی کێشەی ئاوو کارە با و دابین کردنی سووتە مە نی بە نرخی گونجاو بۆهاوڵاتیان .جگە لە ژیاندنە وە ی کە رتی کشتوکاڵ و کە رتی تە ندروستی وچاکردنی بواری خویندن .ئە مانە ن خواستی هاوڵاتیانن و لەگەڵ دابینکردنی عە دالەتی کۆمە ڵایتی کە واتە دبێ حیزبە کان هاوکاربن لەچاکسازی ئە مبوارانە .دە کریێ بیر لە گۆڕینی سە ۆکی هەرێم لە دوو حالە تدابکرێت یە کە م کاتی گونجاو ئاشتی بێت نە ك شە ڕ لە ژێر چە تری دە ستورێکی ساغ ودروست کە هە موو لایە نە کان لە سە ری کۆکبن .دووەم ئە مڕۆش ئە گە ر سە رۆکی هەر ێم لاواز و بێتوانابێت لە ئیدارە وکارە کانیدا لە ناو هە رێم و دەروەی هە رێم .ڕە وایە بۆ پاراستنی بە رژە وەندی خە ڵکی بە شە ڕە فی کورستان ئە م پرسە هە ستیارە بڕیاری یاسایی و کۆتایی لە سە ربدرێت .ویژدانی خۆتان و بە رژە وەندی میلە تە کە تان بکە ن بە حە کە م .ئە م دە ستکە وتانە ی کە ئەمڕۆ کە کوردو کوردستان شانازی پێوە دەکات هە ر هە موو ی لە ژێر چە تر ی ئیدارە و حکمە تی سەرۆك بارزانی ئوگشت لایە نە کانی کوردستانی بووە..ئاوە دانی کوردستان و پێشکەوتنی سیاسی و دپلۆ ماسی حکومەتی هە رێم .ووڵاتانی ڕۆژئاواو ئە مریکا ی ناچارکردوە کە کوردستان لە زۆر بواردا وە ك دەولە تێکی سە ربە خۆ هە ڵسو کەوتی لەگەڵدا بکرێت .بە تایبەتی لە ڕووی پە یوەندیە کانی پرۆتۆکۆلی نێوان کوردستان و ووڵاتانی زلهێزی جیهان ، بە تایبە تی سە رۆکی هە رێم و حکومەتی هە رێم .ئایا ئەمانە بە ڵگە ی ڕاست و ڕە وانین بۆلیهاتویی و پڕ تواناو حیکمە تی سە رکردە و ڕابە ری نە تە وە یمان .گە رباوەڕهێنان و متمانە ی هە موو جیهان بە بەڕێزسەرۆكی هە رێم نە بوایە ئەوەش لەسایەی سە رکە وتنی سیاسی ودبلۆماسیەکانە.بۆیێ هە موو جیهان ناچار بوو بۆ پشگیری کردن لە کوردانی باشورو ڕۆژئاوا.بە شێوە یە کی سە ربازی ولۆجستی لە شە ڕی دژ بە داعش .ئەمانە شتی زۆر کەمن لە ڕووی تواناو کاریزمای ئەم کە سایتیە بە ڕێزە و دە سکە وتە کانی تری کوردستان .خە باتی بە ردە وامی ئێستای میلەتەکەمان تە مە نی لە پە نجاساڵ درێژترە .دوای نە مر (( موستەفا بارزانی )) کورد توانی سێ سە کردەی بوێرو پڕ توانا دەستنیشان بکات بۆ خۆی لە ماوەی خە باتی ڕابردودا .بەڵام نە خۆشی بە ڕێز مام جە لال ئەم سە رکردە مە زنە ی دوور خستەوە لە سە کۆی بەرزی شانۆی سیاسەتی کوردستان و عیراق و ناوچە کە .دواین هە ڵبژاردنە کانی کوردستان کە پارتی دیموراتی کوردستان یە کەم وگوڕان یە کیە تی یشتمانی دووە م سێهەم لە گە ڵ یکگرتوو وکۆمە ڵ کە چوارەم وپێنجە م بوون .حکومەتی بنکە فراوان دامەزرا ئۆخەو ئۆمێدو خۆشیکی بەخە ڵک بە خشی دوای قەیرانێکی خوێناوی نزیك لەشە ڕوتێکدان لە ژێر چە تری ( بە هاری عە رە بی ) کە ئە مڕۆ ئاکامە کە ی بۆ عە رە ب تە نها زوقم و کۆچکردنە .حیزبە کان بە تایبەتی گوڕان لە بە ر قە یرانی دارایی و شە ڕی داعش نە یتوانی وە کوو پێویست بە ڵێنەکانی خۆی جێبەجێبکات بۆ دەنگدەرەکانی خۆی .حیزبە کانیتریش ئەم نەگبە تیە یان بە رکەوت .ئە مڕۆ لە کورردستان گوڕان دە توانێت چاکتر لە بە ڵێنە کانی، کە دابووی بە لایەنگرانی خۆی وتێکڕای خەڵكی کوردستان بە پڕۆژە و ئۆمێدی سە رکە وتن بۆ کوردستانیان بە هە ماهەنگی هە موو لایە نە کان ئامادە بکات .لە سازدان و ڕێکە وتن لە سەر پرسی سە رۆکی هە رێم ولابردنی ترس و دڵەڕاوکی خە ڵکی كوردستان چونکە یەکڕێزی میلە ت وبە رژە وە ندی کوردستان لە هە موو پۆستەکان گرنگترە وە کە سیش ئە مڕۆ لە بە ڕێز مە سعود بارزانی شایە نی ئەو پۆستە نیە .

جلال گەرگەری