هەینی ٢٠١٥/٣/١٣ لە بناری قەندیل جەمیل بایک هاوسەرۆکی کۆنسەی بەڕێوەبەری کۆما جڤاکێ کوردستان(کەجەکە) و فاتیمە عادل ئەندامی کۆنسەی کۆما جڤاکێ کوردستان (کەجەکە) کاتژمێر 10:30ی پێشنیوەڕۆ، پێشوازیان لە شاندێکی هاوبەشی شارەکانی باشوری کوردستان کرد.

شاندەکە پەنجا کەسایەتی بوون کە لە نوێنەرانی لایەنە سیاسی و ڕێکخراوەکانی شارستانی و زیندانیانی سیاسی و ژنان و ڕۆژنامەنووس و کەسایەتی سەربەخۆی پێکهاتبوو، لە دیدارەکەدا بەشداربووانی شاندەکە داوای مانەوەی هێزەکانی گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)یان لە بەرەکانی شەڕی دژ بەداعش لە باشوری کوردستان کرد .

سەرەتا یاداشتی (کەمپینی یەکڕیزی گەریلا و پیشمەرگە ) لەسەر ناوی هەموو بەشداربووانی شاندەکە خوێندرایەوە و ڕادەستی جەمیل بایک کرا، یاداشتەکە لە ناوەڕۆکدا داوای مانەوەی گەریلاکانی پەکەکەی لە بەرەکانی شەڕی دژ بەداعش لە باشوری کوردستان و یەکڕیزی نەتەوەیی دەکرد .

جەمیل بایک بەخێرهاتنی مێوانەکانی کرد و ڕایگەیاند :

بەخێر بێن، سوپاستان دەکەم کە هاتوونە ئێرە، ئەمڕۆ ڕۆژێکی مێژووییە، ئەو کەمپینەی کە ڕێکخراوە و داوای مانەوەی گەریلا لەباشوری کوردستان دەکا، کارەکانی ئەو کەمپینە بەرز دەنرخێنین، دیارە پێشتریش شاندی تریش کە مامۆستایانی ئایینی و گرووپی تری جیاواز هاتبوون داخوازیەکانیان وەک یەک بوو، ئەو بۆچوون و داوایە بۆ ئێمە گرنگە، چونکە داخوازی گەلی کورد بۆ ئێمە ڕێنماییە و ئێمە جێبەجێی دەکەین، ئێمە ناتوانین لەدەرەوەی ئەو ڕێنماییانە کاربکەین، گەلی کورد لەهەر کوێ بکەوێتە مەترسی ئێمە لەوێ ئاماددە دەبین و بەرگری دەکەین، لە سەرۆک (ئاپۆ)وە تا دەگاتە هەموو شەرڤانەکانمان هیچ شتی شەخسیمان نیە، بەتەواوی بۆ گەلی خۆمان تێدەکۆشین، هەڤاڵان بەهەموو هێزی خۆیان بەرگری دەکەن، هەتا یەک کەس بمێنێ بەردەوام دەبین .

کاتێک داعش هێرشی کردە سەر باشوری کوردستان ئێمە گەریلامان نارد هەر لە جەلەولا تا دەگاتە شەنگال، مەترسی گەورە هەبوو لەسەر میللەت و حکومەتی باشور، باشور بۆ ئێمە گرنگ بوو، گەریلامان نارد زەڕبەشمان خوارد، بەڵام ئێمە گوتمان چ دەبێ باببێ هەر بەشداربووین .

گەریلا و پێشمەرگە لە دژی داعش شەڕ دەکەن، پرسگرێک لە نێوان گەریلا و گەل دا نیە، لەنێوان پارتەکان و قیادات دروستبووە . یەکیەتی لەنێوان گەل دروستبووە، کێ دژی بوەستێ، گەلی کورد دژی دەوەستێ، هاتنی گەریلا هەستی نەتەوەیی پێشخست، لە کۆبانی تا جەلەولا گەریلا خزمەتێکی باشی پێشخست، هەندێک پارت و ڕاگەیاندن ڕاستیەکان دەشارنەوە، ناڵێن گەریلا و پیشمەرگە پێکەوە شەڕ دەکەن، گەریلا شەهید دەبێ باسی ناکەن، حکومەتی هەرێم پێوویستە ڕێزی گەریلا بگرێ . وای نیشاندەدەن کە تەنیا پێشمەرگە شەڕ دەکا، پڕوپاگەندەیان بڵاوکردەوە، دەڵێن گەریلا تیرۆریستە، دژی حکومەتی باشورە و دەیانەوێ باشور پارچە پارچە بکەن . بۆیە هەڤاڵ موراد قەرەیڵان لەمەراسیمی شەهیدێکدا گووتی ئەگەر ئێمە زەرەر دەدەینە باشور و دەستکەوتەکانی ئەوا ئێمە دەکشێینەوە، ئێمە نەهاتووین زەرەر لە باشور بدەین بەڵکو هاتووین خزمەت بەباشور بکەین .

ئێمەش گفتوگۆمان لەسەر ئەو مژارەکرد، پێوویستە ڕۆشنبیر و سازیەکانی باشور هەڵوێستیان دیار بێت ئەگەر وایە با ئێمە بکشێینەوە، ئەگەر دەیانەوێ گەریلا بمێنی با ڕایبگەیەنن . دواتر گەل هاتن بۆچوونی خۆیان باسکرد و گووتیان ئێوە شەهید دەدەن و قوربانی دەدەن بۆیە نابێ هێزەکانتان بکشێننەوە .

ئێمە داخوازی گەل جێبەجێدەکەین، بۆ خۆمان نیە، ئەگەر بڵێن بمێنن دەمێنینەوە، داواکاری ئێوە و هاتنی ئێوە ئێمە لەسەر ئەوە لێدوان دەدەین و گەریلا دەمێنێ و ئەو داوایەی ئیوە جێبەجێدەکەین، ئێوە بەڕاستی کارەکەتان پێشخست، ئێمە ناهێڵین داعش هەولێر بگرێ و باشور بگرێ . بڕیاری سەرۆک ئاپۆیە داعش لەکوێ بێت دەبێ ئێمە لەوێ شەڕ بکەین . بۆیە هەرکەسێ بڵێ من مرۆڤم یان کوردم پێوویستە لەدژی داعش شەڕ بکا، چونکە داعش دژی ژن و منداڵ و مرۆڤایەتی و پیرۆزیەکان شەڕ دەکا، مرۆڤ ناتوانێ بەبێ کولتور بژی، داعش کولتورەکان تێکدەدات .

یەکێک ژن بفرۆشێ مرۆڤایەتی دەفرۆشێ . هەرکەسێک هەڵویستی ئینسانی و نەتەوەیی هەبێ دەبێ لەدژی داعش شەڕ بکا، ئێمە لەدژی داعش دەوەستین و شەڕ دەکەین .

ئەمڕۆ داعش لە تەلتەمر و سەرێکانی شەڕ دەکا و دوو سێ ڕۆژە هێرش دەکا، وەک تۆڵە سەندنەوە هێرشەکانی بەردەوامە . بەرگریکردن لە سەرێکانی و تەلتەمر پێوویستە، داعش توانای هێرشی نەماوە، ئەگەر لەسەرێکانی و تەلتەمر لێیبدرێ ناتوانێ خۆی ڕابگرێ .

یەپەگە و یەپەژە لە کۆبانی تا ئاوی فوڕاتیان ڕزگارکردووە، گوندەکانی کوردانیان بەتەواوی ڕزگارکردووە و هێشتا زیاتر لەپێشڕەویدان بۆ ئەوەی کانتۆنەکانی جزیرە و کۆبانی پێکەوە ببەستنەوە، بەو هۆیەوە داعش هێرش دەکا و تورکیاش یارمەتی دەدات، تا بتوانێ پاڵەپەستۆ بخاتە سەر کانتۆنی جزیرە .

تەلحەمیس و تەلبەڕاک دوو شوێنی ستراتیجین بۆ هاتووچۆ دوای ئەوەی ئەو دوو شوێنە کەوتنە دەست یەپەگە ئێستا چیایەک ماوە پاک بکرێتەوە ئەگەر ئەو چیایە لە داعش پاک بکرێتەوە ئەوا تا دەگاتە حەسەکە مەترسی نامێنێ . یەپەگە و یەپەژە ئەرکێکی مێژووییان ئەنجامدا بۆیە ئەمڕۆ داعش هێرش دەکاتە سەر تەلتەمر و سەرێکانی تا قەرەبووی دۆڕاندنەکانی خۆی بکاتەوە .

لەسەر باشوری کوردستان پێوویست ناکا قسەبکەم .

سەبارەت بە ئێران، ئێران مەترسیە بۆ سەر کوردان، ئێران لە سوریا بەتەواوی خۆی بەڕێکخستن کردووە، چۆن لە لوبنان بەناوی حزبوڵا خۆی بەڕێکخستن کردووە لە سوریاش بەهەمانشێوەیە، لە سوریا بەشار ئەسەد شەڕ ناکا بەڵکو ئێرانە شەڕ دەکات . ئێران دەیوویست لە ڕۆژئاوای کوردستان بەناوی حزبوڵا خۆی بەڕێکخستن بکات، بەڵام یەپەگە ئەوەی قبوڵنەکرد . ئێران هەوڵیدا شەڕی کورد و عەرەب لە حەسەکە دروستبکات بۆیە یەپەگە هێزەکەی حەسەکەی تێکشکاند و پلانەکەی ئێران تێکچوو . ئێران دەیەوی لە عیڕاق خۆی بەڕێکخستن بکا، بەڵام تورکیا نایەوێ ئێران بچێتە ناو موسڵ و هاوسەنگیەکە بگۆڕدرێ و موسڵ کە ناوچەیەکی سوننەکانە بکەوێتە دەست ئێران، تورکیا لە ناوچە سوننیەکان لەگەڵ داعشە . چۆن ئێران لە بەغدایە، تورکیاش دەیەوەێ ڕۆڵی هەبێ لە موسڵ .

ئێران چۆن لە عیڕاق و سوریا ڕێکخستن دەکا، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش کوردان لە سێدارەدەدا و دەیەوێ ڕێگا لە پێشکەوتنی بزووتنەوەی کورد بگرێ و چاوی کورد بترسێنێ تا کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هیچ جووڵەیەک نەکات . کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بجووڵێ مەترسی لەسەر ئێران دروستدەکات بۆیە ئێران کورد لەسێدارەدەدا . نزیک بوونەوەش لە نێوان ئێران و تورکیا هەیە بۆ ئەوەی پێش لە بزووتنەوەی کورد بگرێ .

لەتورکیا هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەیە، هەموو پێکهاتەکان نەتەوەی کورد و عەلەوی و توێژەکانی گەنجان و ژنان پێوویستە ئەنجام بەدەست بێنن .

ئەمڕۆ لە تورکیا ئێمە هەنگاوەکانی ئاشتیمان پێشخست، ئێمە هەر لە ساڵی (١٩٩٣) وە دەمانەوێ کێشەی کورد چارەسەرببێ بۆیە تاکلایەنە تەقەمان ڕاگرت چەکەکانمان بێدەنگ کرد، کێ دەتوانێ تاکلایەنە تەقە ڕابگرێ ؟ ئەو لایەنەی کە بەهێزە . هەیە دەڵێ حکومەتی تورکی هەنگاوی نەناوە ئێوە بۆ هەنگاو دەنێن ؟ ئێمە بەهەنگاوەکانمان بزووتنەوەکە گەورەتر دەکەین چونکە ئێمە بۆ گەلی کورد ئەو هەنگاوانە پێش دەخەین . سەرۆک ئاپۆ وویستی هەنگاوەکانی ئاشتی پێش بخا لە (٢٠١٤) داچەند خاڵێکی پێشکەشکرد، لە ٢٠١٥/٢/٢٠ دا دیسان دەستپێشخەریکرد و ئێمەش گووتمان قەبوڵمانە ئەگەر تورکیا قەبوڵی بێت . ئێستا جلەو لەدەستی ئێمەدایە .

 ڕاگەیاندنەکانی تورکیا ئێستا دەڵێن پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکەپە) ئەو پێڤاژۆیەی پێشخستووە، بەو پڕوپاگەندانە دەیانەوێ فێڵ لە گەڵ بکەن و ڕایدەگەیەنن کە ئاپۆ داوایکردووە پەکەکە لە کۆنگرەدا بڕیاری چەک دانان بدا ! ئەوە ڕاست نیە، درۆیە، ئاپۆ پرۆسەکەی پێشخستووە نەک ئاکەپە، پەکەکەش چەک دانانێ، پەکەکە بزووتنەوەیەکی کوردستانیە هەتا کێشەی کورد لەهەموو بەشەکانی کوردستان چارەسەر نەبێ (پەکەکە) چەک دانانێ . ئاپۆ نەیگووتوە چەک دابنێن بەڵکو لە بەرواری ٢٠١٥/٢/٢٠ گووتی " بۆ ئەوەی ئاشتی دروستببێ دەبێ حکومەتی تورکیا هەنگاو بنێ "، هەتا چارەسەری دروستنەبێ چەک دانانێین، شەڕ ئامانجی هەیە، ئەگەر حکومەتی تورکیا ناسنامە و مافەکانی کورد قەبوڵ بکا و لە دەستور گۆڕانکاری بکا باشە، ئەگەر قەبوڵ نەکا ئەوا ئێمە شەڕ دەکەین تا کێشەی کورد چارەسەر نەبێ چەک دانانێین .

چارەسەری کێشەکە تەنیا بۆ کورد نیە بەڵکو دیموکراتیزەکردنی تورکیایە، پێوویستە کێشەکانی کورد و عەلەوی چارەسەر بکەین چونکە ئێمە خۆمان بە بەرپرسیار نابینین تەنیا بۆ کورد بەڵکو بۆ هەموو نەتەوەکان خۆمان بەرپرسیار دەبینین، لەسەر ئەو بنچینەیە ئێمە خەبات دەکەین و دەڵێین ئەگەر تورکیا ئەو (10) خاڵە قەبوڵ بکا و لەپەرلەمان کێشەکە چارەسەرببێ و ئەگەر تورکیا ئەو هەنگاوانەی جێبەجێکرد، ئەوکات دەڵێین واز لە شەڕی چەکداری دێنین، گفتوگۆش دەستپێبکات تۆ ناتوانی واز لە چەک بهێنی تا گفتوگۆکان ئەنجامی نەبێ .

لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست شەڕ لە دژی گەلی کوردە، داعش شەڕ لەدژی گەلی کورد دەکا، ئەگەر گەریلا نەبێ کۆمەڵکوژی ڕوودەدات . هەندێک ڕاگەیاندنەکانی باشوری کوردستان وەکو (پارتی) و تورکیا دەڵێن ( ئاپۆ) تەسلیمی تورکیا بووە، یان دەڵێن دوو هێڵی جیاواز لەناو پەکەکەدا هەیە، یەکێکیان دەیەوەێ بەشەڕ ئەوی تریان دەیەوێ بە سیاسەت کێشەکە چارەسەر بکا، ئەو پڕوپاگەندانە بەشێکە لە شەڕێکی سایکۆلۆجی . تورکیا زۆر تەنگاوە، ئێمە دەمانەوێ لەو تەنگاویەدا پرۆسەکە پێشبخەین چونکە کورد لە کۆبانی و شوێنەکانی تر سەرکەوتوو بووە .

ئەردۆغان هاوکاری داعش دەکا بۆ ئەوەی عوسمانی نوێ زیندوو بکاتەوە . ئەمەریکا و ئەوروپا یارمەتی ئەردۆغانیان دەدا بۆ ئەوەی لەناو دەوڵەتە عەرەبیەکان کەسایەتی (شەخسیەتی) هەبێ، ئێستا ئەمەریکا و ئەوروپا وازیان لە ئەردۆغان هێناوە و عەرەبیش ڕێزی ناگرن، بۆیە پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکەپە) تەنگاو بووە، ئێستا لەلایەن (جەهەپە) ش ئەو باوەڕە دروستبووە کە (کورد – هەدەپە) دەتوانن تورکیا بپارێزن . لە تورکیا دەڵێن لەسایەی ئاکەپە کوشتنی ژنان زیادی کردووە، ژنان لەدژی ئاکەپە دێنە سەرشەقام، لەناو خودی ئاکەپەش کێشە دروست بووە . مرۆڤ لەهەر لایەکەوە سەیر بکا (هەدەپە) پێش دەکەوێ . نەتەوە پەرست و کەمالیستە بەناوبانگەکانی تورکیا ئێستا لە نووسینەکانیاندا دەنووسن " دەنگ بدەنە هەدەپە، دەنگ بدەن بە کورد، چونکە کورد دەتوانێ تورکیا بپارێزێ "

بۆیە ئاپۆ وویستی لەسەر دەستی هەدەپە و هێزە دیموکراتیەکان ئەنجام بەدەستبێنن و لەدەستی ئاکەپەی بێننە دەرەوە، لەبەر ئەوە ئەردۆغان دەیەوێ سیستەم و یاساکانی پەرلەمان بگۆڕێ .

گەلی ئێمە لە مانگی ئۆکتۆبەری ڕابردوو بۆ کۆبانی ڕاپەڕی لەو پێناوەشدا (50) شەهیدی داوە، بۆیە داوود ئۆغڵو بەناوی ئاسایشی نەتەوەیی پاکێجی هێنایە پەرلەمان، بۆ ئەوەی کورد و هەموو هێزە دیموکراتیەکان سەرکوت بکەن پێش هەڵبژاردن و دوای هەڵبژاردنیش ئۆپۆزسیۆن سەرکوت بکەن . لەبەر ئەوە سەرۆک (ئاپۆ) دەستپێشخەریکرد . لە تورکیا گفوگۆ هەیە دەڵێن پێشنیاری ئاپۆ زۆر باشە، کورد دەتوانێ تورکیا بپارێزێ " زهنیەت گۆڕاوە " .

تورکیا دەڵێ لە نەورۆزدا چەکەکان بێدەنگ بکەن، ئێمەش دەڵێن ئەگەر ئێوە چەکەکانتان بێدەنگ بکەن، ئێمەش بێدەنگی دەکەین، بەڵام چەک دانانێین . تورکیا زۆر تەنگاو بووە و (کێشەی ئابووری) هەیە .

سیاسەتی ئێمەی کورد بەو (10) خاڵەی پێشکەشمان کردووە بۆ کورد و بۆ تەواوی تورکیاش باشە بۆیە سیاسەتی ئێمە سەردەکەوێ .

سەرۆک ئاپۆ ( لەیلا زانا و سری سورەیائۆندەر) ی دەستنیشان کردووە بۆ ئەوەی سەردانی( کاک مەسعود) و یەکیەتی بکەن، لەیلا زانا هێشتا نەهاتووە ئەگەر بێن دەیانبینین . ئاپۆ دەڵێ کۆنگرەی نەتەوەیی بۆ کوردان پێوویستە، چونکە ئیڕادە و ناسنامەی کورد پێشدەکەوێ . دەستکەوت هەیە بەڵام مەترسیش هەیە، بۆیە دەبێ کۆنگرەی نەتەوەیی سازبکەین .

 جەمیل بایک لەبەشی کۆتایی کۆبوونەوەکەدا وەڵامی پرسیاری ئاماددەبووانی دایەوە و ڕاوبۆچوون ئاڵوگۆڕ کرا و لەکۆتاییدا ڕایگەیاند : جارێکی تر سوپاسی هاتنێ ئێوە دەکەین، هاتن و داواکاریەکانتان کارێکی نەتەوەییە داخوازیەکانی ئێوەش پێشدەخەین و دووبارە سوپاس .

دوای جەمیل بایک (فاتیمە عادل) ئەندامی کۆنسەی کۆما جڤاکێ کوردستان (کەجەکە) ووتەیەکی کورتی پێشکەش کرد ڕایگەیاند :

لەسەر ناوی ژنانی کەجەکە بەخێرهاتنتان دەکەم، هیوادارم ژنانی باشور زیاتر بەشداربن .

 

هەڤاڵانی ژن لە مەخمور و شوێنەکانی تر لەشەڕەکان شەهیدبوون . شەنگال بۆ ئێمە ژانێکی گەورەی دروستکرد، ئێمە لەسەرەتا لەوێ نەبووین، ژنانی کورد کەوتنە دەست داعش و لە باژارێ عەرەبان فرۆشران، ئێمە وەک یەژاستار ئەوەی لەسەر شانمان بێت بۆ پاراستنی ژنانی کورد ئاماددەین، لەکۆتاییدا زۆر سوپاستان دەکەین .

شایانی ئاماژە پێکردنە دوای زیاتر لە دوو کاتژمێر کۆبوونەوەکە کۆتاییهات .