کۆمەڵەی  پێشمەرگە دێرینەکانی کوردستان

یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، وه‌ک رێکخراوێکی ده‌گمه‌ن له‌ خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌راستدا، به‌ بیروبۆچونێکی نوێ و له‌سه‌ر بنه‌مای تیوری شۆڕشگێڕی و له‌سه‌ر سیسته‌مێکی نوێی هاوچه‌رخ، له‌ ساته‌وه‌ختێکی دژوار و پڕ نه‌هامه‌تی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستاندا، وه‌ک پێداویستییه‌کی مێژوویی خۆیی و بابه‌تیانه‌ دژ به‌ ره‌وشێکی ئاڵۆز، دامه‌زراو توانی پێشڕه‌وایه‌تی و سه‌رکردایه‌تی شۆڕشی نوێی گه‌له‌که‌مان بکات.

یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ وه‌ک یه‌کێک له‌ پێکهاته‌ رێکخراوه‌ییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستانی، سه‌رباری ئه‌وه‌ی فره‌ مینبه‌رو فره‌ ئایدیا بووه‌، وه‌ک یه‌کێک له‌ پارته‌ سیاسییه‌ فره‌ مینبه‌ره‌ ده‌گمه‌نه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، له‌ گۆڕه‌پانی سیاسی و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌یی کوردیدا هاتۆته‌ ئاراوه‌ و به‌ تایبه‌ت له‌ هه‌لومه‌رجی قۆناغێکدا که‌ بزاڤی رزگاری نه‌ته‌وه‌یی له‌ نوشستییه‌کی بێ وێنه‌دا بووه ‌و ( یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ) توانی شه‌ره‌فی جڵه‌وی هه‌ڵسانه‌وه‌ و هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ی کڵپه‌ی شۆڕش و گێڕانه‌وه‌ی هیوا بۆ بێ هیواکان بگرێته‌ ده‌ست.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان, هەر لە رۆژی دامەزراندنیەوە به‌ چه‌ندین گۆڕانکاری و ململانێی ناوه‌کی و هه‌ڵچوون و داچووندا تێپه‌ڕیوه‌ تا‌ وه‌ک پارتێکی جه‌ماوه‌ری رووناکبیری به‌هێز نه‌ک هه‌ر له‌ گۆڕه‌پانی کوردستاندا، به‌ڵکو له‌سه‌ر ئاستی هه‌رێمایه‌تی و نێوده‌وڵه‌تیشدا شوێنی شیاوی خۆی دراوه‌تێ تا ئه‌و ده‌مه‌ی به‌ڕێز هه‌ڤاڵ ( مام جه‌لال ) سکرتێری گشتی     ( ی. ن. ک ) وه‌ک رابەر و سیاسه‌تمه‌دار و بیرمه‌ندێكی به‌ توانا و که‌سایه‌تییه‌کی پڕ ئه‌زموون له‌ ته‌واوی عیراقدا به‌ تاکه‌ که‌سێک دانرا له‌ نێو عیراق و كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌ که‌ ببێته‌ سه‌رۆک کۆماری عیراقی فیدراڵ، بۆ ئه‌م قۆناغه‌ی که‌ ململانێکان له‌ دوا ترۆپکی پێک هه‌ڵبژاندندا بوون.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ده‌رهاویشته‌ی هزری قووڵ و فراوان و توێ توێکردنی زانستیانه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی کۆمه‌ڵی کورده‌واری بوو، خۆ گەر هزر و رووناکبیری و دڵسۆزی و نیشتمانپه‌روه‌ری و گیانبازی و په‌رۆشیی نه‌بوایه‌، شیمانه‌ی هه‌بوو هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ی شۆڕش و ده‌سپێکردنه‌وه‌ی خه‌بات و ئه‌م ده‌رئه‌نجامانه‌ی ئه‌مرۆیان نه‌بوایه‌ و یاخود زۆر دره‌نگتر بهاتایه‌ته‌ گوڕێ، ‌تیور و بنه‌مای راستییه‌ دروسته‌کان ده‌یسه‌لمێنن که‌ هه‌موو ده‌رئه‌نجامێک پێشخانێکی خۆی هه‌یه‌ و ده‌بێته‌ مێژوویه‌کی تۆمارکراویش بۆ ئاینده‌ی.

یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، وه‌ک هه‌میشه‌ قه‌ڵا پۆڵایینه‌که‌ی شۆڕشی شاخ و خه‌باتی ژێر زه‌مینی و پێشڕه‌وه‌ جڵه‌وگیره‌که‌ی رووداو و گۆڕانکارییه‌کان له‌ هه‌موو بارودۆخه‌ ناسکه‌کانی پێش راپه‌ڕین و پاش ڕاپه‌ڕیندا . . جارێکی تر کارامه‌یی خۆی به‌ کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان و رێکخستنه‌کانی ناسانده‌وه‌ و بۆ هه‌مووان ئاشکرا بوو یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان ئه‌و گه‌مه‌ سانا و ساکاره‌ نیه‌ تێکه‌ڵ به‌ دووتوێی به‌رژه‌وه‌ندپه‌رستی تاک بکرێ، به‌ڵکو ئه‌و رێکخراوه‌ په‌سه‌نده‌یه‌ که‌ بۆ هه‌ر هه‌ل و مه‌رج و بارودۆخێک که‌ره‌سته‌ و پێداویستی خۆی پێ هه‌بووه‌ و هه‌یه‌ و خاوه‌نی ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ هه‌ڤاڵ و کادیری رووناکبیری به‌ توانا و به‌ ئه‌زموونه‌ که‌ هه‌میشه‌ پێیان وتراوه‌ پیاوانی به‌ هه‌ڵمه‌ت، هه‌ڵۆکان، هیچ کات ئه‌م هه‌ڤاڵانه‌ش درێخیان نه‌کردووه‌ له‌و ئه‌رکانه‌ی پێیان سپێردراوه‌.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، مێژووەکەی پڕه‌ له‌ داستانی پێشمه‌رگایه‌تی سه‌رسووڕهێنه‌ر، پڕله‌ سه‌رکرده‌ی خه‌باتگێڕ و ماندوو نه‌ناس، پڕ له‌ چالاکی ئه‌فسانه‌یی, هه‌موو ئه‌مانه‌ زه‌مینێکیان پڕ کرده‌وه‌ و مێژوویه‌کیان تۆمارکرد له‌ قۆناغی شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تی و شۆڕشگێڕیدا. په‌رۆشی بۆ خزمه‌تکردنی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی سته‌مدیده‌ی کوردستانه‌، پێشمه‌رگه‌ش ئه‌مڕۆ هه‌موو کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستانن.

یه‌کێتی نیشتمانیی کوردستان، هه‌میشه‌ پێشه‌نگ و داهێنه‌ر و په‌رۆشی زیاتر بووه‌، ده‌کرێت کادیره‌کانی یه‌کێتی له‌و راستییه‌ بگه‌یه‌نرێت که‌ کارکردن له‌ نێو یه‌کێتیدا کارکردن بۆ که‌سێک و کوتله‌یه‌ک نیه‌، به‌ڵکو بۆ یه‌کێتییه‌ وه‌ک هۆکارێکیش له‌وه‌وه‌ بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی.

یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، هه‌ر له ‌سه‌ره‌تای دامه‌زراندنیه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ و هزر و خوێندنه‌وه‌ی به‌پێێ قۆناغه‌کان بووه‌ و هه‌ر له‌و چاوگه‌شه‌وه‌ بۆ خودی هه‌ر قۆناغێک و ئاینده‌شی پێشکه‌وتنکار و داهێنه‌ر بووه‌ و زیندوویی هه‌ر رێکخراوێکی سیاسی یا هه‌ر یه‌که‌یه‌کی دیکه‌ی کۆمه‌ڵیش دوابه‌سته‌ی ده‌رئه‌نجامه‌ داهێنانه‌کانیه‌تی به‌پێی ره‌وتی گه‌شه‌کردنی هه‌مه‌چه‌شنه‌یی ناوخۆیی و هه‌رێمایه‌تی و نێوده‌وڵه‌تی، هه‌ر دۆگمایی و چه‌قبه‌ستن و هه‌ڵووڕه‌یه‌‌ک‌ له‌ په‌یوه‌ندییه‌کان و داهێنانه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌کانی هه‌ر قۆناغێکدا پچران و دابڕانێکی له‌ مێژووی به‌رده‌وام بووندا ده‌سازێنێت که‌ ئه‌مه‌ش بۆخۆی کاردانه‌وه‌ی له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌کان و نه‌ش و نما کردنه‌ چۆنیه‌تییه‌کان و چه‌ندایه‌تیه‌کانیشه‌وه‌ هه‌یه‌، هه‌میشه‌ یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان کاتێک یادی دامه‌زراندن و سونبوله‌کانی مێژووی خۆی ده‌کاته‌وه‌ و شانازی پێوه‌ ده‌کات و پێشکه‌ش به‌ نه‌وه‌ی نوێی ده‌کات، ئه‌م یادکردنه‌وانه‌ وه‌ک بنه‌مایه‌کی دروست موتوربه‌کراوه‌ به‌و داهێنان و پێشکه‌وتنانه‌ی خودی یه‌کێتی رۆڵی سه‌ره‌کی بینیوه‌ تیایاندا .

ئه‌وه‌ی به‌ڵگه‌ نه‌ویستیشه‌ ئه‌و داهێنانه‌یه‌ که‌ دروستی پێگه‌ی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان نیشان ده‌ده‌ن هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای دامه‌زراندنیه‌وه‌ که‌ له‌ بارودۆخێکی ناهه‌مواردا هاته‌ مه‌یدانی ململانێ و خه‌بات و تێکۆشانه‌وه‌ و بڵیسه‌ی شۆڕشی نوێی گه‌له‌که‌مانی له‌ چیاکانی کوردستانه‌وه‌ هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ و شیوازی خه‌باتی فره‌مینبه‌ری و فره‌ لایه‌نی په‌یره‌و کرد، گوێزانه‌وه‌ و بڕینی قۆناغی خه‌باتی شاخ و مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌رێکی به‌رفراوان له‌ قۆناغێکی نوێی پرۆسه‌ی راپه‌ڕین و ئازادکردنی زۆربه‌ی ناوچه‌کانی کوردستان، پاش راپه‌رینیش به ‌مه‌به‌ستی به‌ زانستیکردنی بنکه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکی کوردستان و دامه‌زراندنه‌وه‌ی زانکۆی سلێمانی هه‌ر زوو به‌زوویی دامه‌زراندن و په‌خشکردنی په‌خش و به‌رنامه‌ی ته‌له‌فزیۆنی بۆ یه‌که‌م جار له‌ مێژووی کۆمه‌ڵی کوردیدا و فیدراڵیه‌ت و حکومه‌تی هاوبه‌ش و په‌رله‌مان و گێڕانی رۆڵی به‌رچاو له‌ گۆره‌پانی سیاسی عێراق و هه‌رێمایه‌تی و جیهانیشدا، هه‌ر یه‌ک له‌مانه‌ مێژووی پێش قۆناغێکه‌ و له‌هه‌مان کاتدا داهێنان و پێشکه‌وتنی قۆناغێکی پێش خۆیه‌تی‌.

یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، له‌هه‌ر یادکردنه‌وه‌یه‌کی ساڵانه‌ی دامه‌زراندن و یاخود هه‌ر بۆنه‌یه‌کی یاده‌وه‌ری سونبوله‌کانیدا، زنجیره‌یه‌ک ده‌ستکه‌وتی مێژوویی ده‌کاته‌ پێشبه‌رنامه‌یی ئاینده‌ی که‌ هه‌میشه‌ بۆ بۆنه‌ له ‌دوای بۆنه‌ نموونه‌یه‌کی زیندووی نوێ له‌ مێژوویه‌کی نزیکی پێشکه‌ش ده‌کات.

   یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان، بۆیە جێێ خۆیه‌تی شانازی به‌ مێژووی خه‌بات و داهێنانه‌کانیه‌وه‌ بکات، چوون هه‌مووخه‌بات و داهێنانێکی ده‌ستکه‌وتێکی جه‌ماوه‌ری و سه‌روه‌رییه‌کی لێکه‌وتۆته‌وه‌ و خستویه‌تیه‌ سه‌ر لاپه‌ڕه‌ چڕو پره‌کانی مێژووی خه‌باتی بزاڤی نه‌ته‌وه‌ی کورد و به‌مه‌ و هاوتا له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نی دامه‌زراندن و خه‌باتکردنیدا جۆرێک له‌ هه‌ڵکه‌وته‌یی مێژووی پێبه‌خشراوه‌.

له‌یادی 41 ساڵه‌ی دامه‌زراندنی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستاندا، سەری رێز دانەوێنین لە ئاست سەرجەم شەهیدان و خانەوادە سەربەرزەکانیان . . سڵاو بۆ دامەزرێنەر و رابەری کوردایەتی راستەقینە مامی گەورەمان هەڤاڵ ( مام جەلال ) . . پیرۆزبایی له‌و ته‌مه‌نه‌ پڕ بەرخۆدان و بەرگری و خەبات و تێکۆشانه‌ . . له‌ خاوه‌نی یه‌که‌م مه‌فره‌زه‌ی سه‌ره‌تایی . . له‌ رادیۆی دەنگی گەلی کوردستان و هه‌واڵه‌کانی . . له‌ فره‌ مینبه‌ری و خه‌باتی هاوبه‌شی و یه‌کتر خوێندنه‌وه‌ . . له‌ نموونه‌یی خاوه‌ن زۆرترین شه‌هیدی سه‌رکرده‌ بکه‌ین.

کاتێ راپه‌ڕین له‌ ساڵی 1991 کوردستانی هه‌ژاند و داموده‌زگا داپڵۆسێنه‌ره‌کانی رژێمی راماڵی و ئازادی و رزگاری باڵیان به‌سه‌ر شار و دێهاته‌کانی کوردستاندا کێشا، یه‌که‌م هه‌نگاوی گه‌وره‌ و مه‌زنی به‌ره‌ی کوردستانی ئه‌وه‌بوو که‌ هه‌ڵبژاردن بکرێ و په‌رله‌مانی کوردستان دابمه‌زرێ و کورد ئه‌و مافه‌ ئاساییه‌ی خۆی بۆ یه‌که‌م جار له‌ که‌شوهه‌وایه‌کی ئازادیدا به‌کار بهێنێ . . له‌ رۆژی 19/05/1992، گه‌لی سته‌مدیده‌ و تینووی سه‌ربه‌ستی و رزگاری، روویان کرده‌ بنکه‌و سندوقه‌کانی هه‌ڵبژاردن بۆ ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی کوردستان و دوارۆژێکی گه‌ش و ئاسووده‌. په‌رله‌مانی کوردستان وه‌دیهاتنی ئامانجێکی له‌مێژینه‌ی گه‌له‌که‌مان بوو، بگره‌ یه‌که‌م نیشانه‌ی ئه‌و راستییه‌ بوو که‌ گه‌لی کورد و پێشه‌نگه‌ سیاسییه‌که‌ی خه‌ریکه‌ ره‌وڕه‌وه‌ی کێشه‌ی ره‌وای کوردستان ده‌خه‌نه‌ سه‌ر راسته‌ رێگه‌ی خۆی و ئاسۆی خۆ به‌ڕێوه‌ بردن له‌به‌ردم کورددا ده‌که‌نه‌وه‌. داگیرکه‌ران هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ مافی هه‌ڵبژاردن و دیموکراسییان له‌ گه‌لی کورد زه‌وت کردبوو، چونکه‌ ده‌یانزانی بێ زه‌وتکردنی ئه‌و مافه‌ که‌ به‌ ئاساییترین مافی مرۆڤایه‌تی ده‌ژمێردرێ ره‌نگه‌ نه‌توانن ده‌رگای شه‌ڕی له‌ناوبردن له‌به‌رده‌م ئه‌و میلله‌ته‌دابکه‌نه‌وه‌، بۆیه‌ رێگایان له‌ هه‌ڵبژاردنی ئازاد ده‌گرت، رێگایان له‌ دیموکراسی ده‌گرت، رێگایان له‌ چاره‌سه‌رێکی ئاشتییانه‌ی راست و ڕه‌وای کێشه‌ی کورد ده‌گرت. کوردیش له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی دوژمنانیدا هه‌تا ده‌هات سورتر ده‌بوو له‌سه‌ر دیموکراسی و ئازادی و مافی هه‌ڵبژاردنی سه‌ربه‌خۆ، هه‌تا ده‌هات باوه‌ڕی به‌وه‌ توندتر ده‌بوو که‌ به بێ مافه‌ دیمکراسییه‌کان کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی چاره‌سه‌ر ناکرێ. به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردن، به‌و شێوه‌یه‌ که‌ هه‌موو جیهان ئاماژه‌ی بۆ کرد، سه‌لمێنه‌ری ئه‌و راستیه‌ بوو که‌ کوردیش وه‌کهه‌موو میلله‌تانی جیهان توانای به‌ڕێوه‌بردنی خۆی هه‌یه‌ و شایسته‌ی ئه‌وه‌یه‌ داموده‌زگای ئازادی خۆی هه‌بێ و وه‌ک ره‌گه‌زێکی هێمنی و ئاسایش له‌ ناوچه‌که‌دا ژیان به‌رێته‌ سه‌ر.

 گه‌رچی شاعیری گه‌وره‌ ( پیره‌مێرد )ی نه‌مر گوڕ و تینێکی بێ هاوتای دایه‌ یادکردنه‌وه‌ی رۆژی ( نه‌ورۆز ) و کردیه‌ گڕ و کڵپه‌ و بڵێسەی گیانی پیرۆزی نه‌ته‌وایه‌تی و کۆکردنه‌وه‌ی کوردێکی زۆر له‌یه‌ک شوێنی تایبه‌تدا به‌ مانای یه‌کبوون و یه‌کگرتنی وزه‌ و تواناکان بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی زوڵم و زۆر و هێزی داگیرکه‌ر، به‌ڵام تاسەو تینووێتی کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری بۆ پیرۆزڕاگرتنی بۆنه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانی بۆ هه‌میشه‌ جه‌ژنی ( نه‌ورۆز )یان کرده‌ سمبولی پێناسه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی و وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌کیش بوو بۆ دوژمنان و شۆڤێنیستانی دژ به‌ نه‌ژادی نه‌ته‌وه‌ی کورد.

 پیره‌مێرد، ئاگری شۆڕشێکی وه‌های هه‌ڵگیرساند تا ئێستاش هه‌زاران که‌س له‌ رۆڵه‌کانی ئه‌م میلله‌ته‌ سته‌مدیده‌یه‌ خۆیان ده‌که‌نه‌ سووته‌مه‌نی ئه‌و شۆڕش و گۆڕانکاری و به‌رزڕاگرتنی مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کان، هه‌روه‌ک له‌ شیعره‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی ( نه‌ورۆز ) دا ده‌فه‌رمووێ:

نه‌ورۆز بوو ئاگرێکی وه‌های خسته‌ جه‌رگه‌وه‌

لاوان به‌ عه‌شق ئه‌چوون به‌ به‌ره‌و پیری مه‌رگه‌وه‌

 گڕوتینی ( نه‌ورۆز )و پیرۆزی نه‌ته‌وه‌یی بوو یه‌ک پارچه‌ ریزه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کورده‌واری رێکخست و راپه‌ڕینه‌ جه‌ماوه‌رییه‌که‌ی 1991 / ی له‌دایکبوو. ئه‌و کوڵ و که‌ف و یه‌کگرتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریش جارێکی تر له‌ کۆتایی مانگی ئاداردا وه‌ک وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌کی تووڕه‌بوون و نه‌ویستی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ژێر ده‌سه‌ڵاتی رژێمی دیکتاتۆر و داگیرکه‌ر . . یه‌ک ده‌نگ و یه‌ک هه‌ڵوێست شاره‌کانی کوردستانیان جێهێشت و روویان کرده‌ دۆڵ و چیا سه‌خته‌کان و کۆڕه‌وی ملیۆنییان سازدا، تا جارێکی تر ببنه‌وه‌ دژه‌ هێڕشی دوژمنان و داگیرکەرانی خاک و نیشتمان، هەروەها بۆ هه‌موو میلله‌تانی جیهانیشی بسه‌لمێنن، میللەتی کورد نایه‌وێت له‌ ژیانی کولەمەرگی و بنده‌ستی و کۆیله‌تیدا چیتر بمێنێته‌وه‌.

 خۆ گه‌ر سه‌یری به‌ پیرۆز ڕاگرتنی ( نه‌ورۆز ) له‌لایه‌ن ( پیره‌مێرد ) و چۆنیه‌تی هه‌وڵی یه‌کخستنی ریزه‌کانی میللەت بده‌ین لای ( پیره‌مێرد )، ده‌بێت بە یه‌ک دڵ و یه‌ک ده‌نگ له‌ هه‌وڵی پیرۆزڕاگرتنی بانگه‌وازه‌کانی ئه‌و شاعیر و فه‌یلسوفه‌ی کوردا بین و خۆمان یه‌کخه‌ین و ریزەکانمان بەهێز و تۆکمە بکەین و ئاهه‌نگی نه‌ورۆز و پێناسه‌ی میلله‌ت  له‌ نێو میلله‌تانی دنیادا به‌ یه‌ک به‌رزکه‌ینه‌وه‌ . . دیاره‌ ئه‌مانه‌ش بێ سەقامگیری ئاشتی ته‌واو و ته‌بایی و رێکخستنی نێو ماڵی کورد جێگیر نابێت و ته‌نیاو تەنیا به‌ یه‌کڕیزی و ده‌ست له‌ناو ده‌ستی یه‌کتر، ده‌توانین وەڵامی پڕ وه‌فایی هه‌زاران ( پیره‌مێرد ) بده‌ینه‌وه‌.

hsarhang@yahoo. com

بۆ هەر سنوور و بارودۆخێک لە نێو هەر چین و دەستەیەکی کۆمەڵەی مرۆڤایەتیدا بابەتێک یا تەنانەت باسێکی رێکەوتیش بێت ئیتر لە دوو کەسەوە بیگرە بۆ سیان و گروپێک و تا سنوورێکی فراوانتریش وا دەکات کە کۆمەڵێک لە بنچینەکانی پەیوەندی بهێنێتە گۆڕێ و لێک نزیکبوونەوە و را گۆڕینەوە و هاوڕایی تا سنووری یەکگرتن و پێکهاتەیەکی نوێ بسازێنێت.

سەرەتای ساڵەکانی 1970 و پێشتریش بایەخدان بە خوێندنەوە و خود رووناکبیری خۆگۆشکردن بەتایبەت لە نێو نەوەکانی ئەو سەردەمانە لە کچ و کوڕی گەنج و لاو ببوە نەریتێک و لەمیشەوە کۆمەڵانێکی تر لە لاو و گەنج پڕتر بایەخیان بە خۆگۆشکردن دەدا تا ئەو رادەیەی گەر کتێبێک گران بوایە بە چەندین هاوڕێ کۆمەکیان دەکرد و دەیانکڕی و بە نۆرە دەیانخوێندەوە و هەڤپەیڤینیشیان لەسەر دەکرد، ئەم سیمایە، سیمای خوێندکاران و خوێندەوارانی ئەو کات بوو، پێم وابێت و هزرم یارمەتی دابم ساڵی ١٩٧١ بوو، ئەو کات ئەندام لق و لێپرسراوی بەشی راگەیاندن و رووناکبیری لقی هەولێری یەکێتی قوتابیانی کوردستان بووم، ئەمە بۆخۆی وایکردبوو هەموو ئەو خوێندکارانەی بایەخیان بە خۆگۆشکردنی رووناکبیری دەدا یان توانا و بەهرەیەکی نووسینیان هەبوو، لە هەموو بوارەکانی شیعر و چیرۆک و بابەتی تری ئەدەبی و کۆمەڵایەتی و سیاسی و پیشەییدا، رۆژانە یان لە رۆژانی هەینی و پشووەکانی خوێندندا سەردانی بەشی رووناکبیری لق بکەن، بەشی رووناکبیری لق ببووە پردی نزیک بوونەوەی نێوان خوێندکاران و بەشی رووناکبیری لقی قوتابیان و تا ئەو ئاستەی لە نێوان خودی خۆم و خوێندکارە بەهرەدارەکانی تردا هاوڕیەتی نزیکبوونەوە و دۆستایەتی کەسیی سازابوو، لەگەڵ ئەوەشدا کە چەندین لەو دۆست و هاوڕێ نزیکانەمان یان لە شاخ و لە پێشمەرگایەتیدا یاخود لە زیندانەکانی رژێمی بەعسی فاشی بەغدادا بۆ هەمێشە وەک لاشە بەجێیان هێشتووین و شەهید بوون و بەڵام بە گیان و بیرەوەرییە شکۆدارەکانیان بە زیندوویی لە ناوماندا ماونەتەوە، ئەوانەش لە ژیاندا ماون کەم تا زۆر پەیوەندییەکانمان هەرماوە و خەڵکانی بە تواناو بەهرەمەندن. بیرمە شەهید کاردۆ گەڵاڵی گەنجێکی باریکەلەی باڵابەرز، هاتووچۆی لقی قوتابیانی دەکرد و بەهرەیەکی ناسکی لە شیعر نووسین و بواری ئەدەبیدا هەبوو، یەکتر بینیی رۆژانە و بابەتە ئەدەبیەکانی بوونە سەرەتای یەکتر ناسینمان و پاشان پتەوی هاوڕێیەتیمان و پێکەوە کارکردنی خەباتی خوێندکارانە. شەهید کاردۆ خوێندکارێک بوو لەو خوێندکارانەی بایەخی زۆری بە خوێندنەوە و خۆگۆشکردن دەدا، نەک هەر ئەمەش بەڵکو هەمیشە سەرقاڵی کتێب کڕین بوو، سوودی لەو کتێبانەش وەردەگرت کە لە سنووری بەشی رووناکبیری لق دا دەست دەکەوتن، لێرەشدا جێی خۆشیەتی ئاماژە بدەم بە مامۆستا ( ئیسماعیل سەرهەنگ ) ی باوکی رەحمەتیم کە بایەخێکی زۆری بە خوێندنەوە و سەرچاوەکانی رووناکبیری هەمە چەشنە دەدا هەر بۆیە لە ماڵەوە خاوەنی کتێبخانەیەکی گەورە بووین و هەمیشەش دەرگای ئاوەڵا کردبوو نەک بۆ هاوڕێ و ناسیاوەکانی خودی خۆی بەڵکو بۆ هاوڕێ و ناسیاوەکانی کوڕ و کچەکانیشی، شەهید ( کاردۆ )ش یەکێک بوو لەوانەی تامەزرۆی کتێب بوو، بۆیە هەمیشە لەو کتێب و سەرچاوانە بێ بەشم نەدەکرد و کتێبم بۆ دەبردە لقی قوتابیان و دەمدایە، سەرباری تواناو بەهرەمەندیشی، کەسێکی چالاک بوو لە نێو خوێندکاراندا، خولیای کاری رێکخراوەیی هەبوو، کاتێک کۆنگرەییەکێتی قوتابیانی کوردستان لە شاری سلێمانی بەسترا، لەگەڵ ئەوەشدا بەندە بۆخۆشم خۆم پاڵاوت هانی شەهید ( کاردۆ ) شم زۆر دا تا خۆی بپاڵێوێت، ئاکامیش ئەویش هەڵبژێردرا و ئەو دەم هەردووکمان پێکەوە لە لقی یەک رێکخراوی پیشەیی قوتابیاندا دەستبەکار بووین، بەندە وەک لێپرسراوی لقی قوتابیانی هەولێر ( بۆ ماوه‌یه‌ک ) و شەهید کاردۆش وەک ئەندامی لق هەڵبژێردراین. ماوەی کارکردنمان پێکەوە لەگەڵ شەهید کاردۆ و هاوڕێ و هاوڕیبازەکانماندا لە رۆژە خۆش و دانسقەکانی ئەو تەمەنەمان دەژمێردرێت، هاوڕێەتیم لەگەڵ ئەم پیاوەدا خۆش و نزیک بوو ئەویش بۆخۆی کەسایەتیەکی کۆمەڵایەتی و پڕ رێز بوو، خاوەنی پەیوەندییەکی کۆمەڵایەتی بەرفراوان بوو، هەردووک یەکمانگرتبۆوە لە هاندان و خۆشکردنی بواری رووناکبیری و خۆگۆشکردنی خوێندکاراندا، ئەو راستییەشمان دەزانی تاکە رێگەی کۆمەڵی کوردەواری بۆ گەیشتن بە ئایندە گەش و پرشنگدارەکان و ئاسانترین رێگەچارەی رزگاری و ئازادی لەو هەنگاوانەوە دەستپێدەکات کە بنچینەیەکی فراوانی رووناکبیری و هزرێکی فەلسەفی شۆڕشگێری هەبن، هەموو پێشکەوتن و گەشەکردنەکانیشمان دەبەستەوە بە پاشخانێکی رووناکبیری و تێگەیشتنێکی قووڵی هەمەلایەنە لە کێشە و بابەت و چالاکییە جۆراوجۆرەکان. بەو جۆرە لەگەڵ شەهید کاردۆ یەکترمان ناسی و کار و خەباتمان کردنمان بەردەوام بوو.

دەکرێت ئەم گوزارشتە لە روانگەی ئەرێنی و نەرێنیەکانەوە چەندین خوێندنەوی جودای بۆ بکرێت، مێژووی قۆناغەکانی بزاڤی کوردی بەر و پاش، راپەرینیش ئاماژە بۆ دوا رێگەچارەی کێشە ناوخۆییەکان دەکەن، کە بەتەنیا ئاشتی و زمانی هەڤپەیڤین بووە و لە قوربانییەکانی شەڕی بەرگری و رزگاری پتر شەڕی ناوخۆ کاولکاری هێناوە و پرۆسەکانی گەشەکردنی پەک خستوە.

  12 ) ) ساڵ هەمیشە زۆربەی ووتارە سەرەکیەکانمان لە ژمارەکانی مانگنامەی ( بێوار) کە لە وڵاتی گوڵ و جوانی ( هۆڵەندا ) بە چاپمان دەگەیاندو بڵاومان دەکردەوە . . داکۆکیکردن بوو لە ئاشتی و مەحکومکردنی شەڕی کورد کوژی و هەژەندەکانی بوو، ئەمەشمان بەتەنیا وەک دەنگێک بۆ باڵا و سەقامگیر بوونی ئاشتی نەبوو، بەڵکو بانگێکی هۆشپەسەندی داکۆکیمان لە ئاشتی ئەوە بوو کە لەو پێودانگەوە پێشکەوتن و پێشخستنی کۆمەڵ و بەرقەراربوونی دامودەزگاکانی کۆمەڵی شارستانی بەرجەستە بکرێن و بڕواشمان وا بوو بە تەنیا و تەنیا لە کەشی ئاشتیدا ئەو گۆڕانکاریانە ساز دەبن و هەمیشە ( شەڕ )، گەر روانگەیەکی بۆ گۆڕانکاری پێشکەوتن بێت، سەدان روانگەی ترو سەدان هۆکاریتری بەرژەوەند پەرستی و دواکەوتن لەخۆ دەگرێت، لە نەبوونی شەڕ و لە گونجان و هاوکاریدا، هەنگاوەکانی دیموکراسییەت و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی باشتر رێدار دەبن، ئەمە مەیلی هەموان بوو لە شەڕ وەستاندا، جا لە شەن و کەوکردنی قۆناغی بێ شەڕیدا دەگەینە ئەو ئاکامەی لەگەڵ ئەوەی هەمیشە بە قسە دەوترێت و لە مینبەر و کەناڵەکانی هەندێک لە میدیاکانەوە هەڵبەستبێژی بۆ دەکرێت کە ناکرێت کراوەکان نەبینرێن و ( هیچ کراوە ) ئەم گوزارشتەش تا ئەو سنوورەی دروستە کە بەڵێ شت کراوە و لە بەرامبەریشدا سەردەمانی شەری ناوخۆش هەر شت دەکرا، بەڵام چی کراوە و چی ژێرخانێکی پتەو یان نیمچە پتەو سازێنراوە تا لە سایەیدا و لە هەر قۆناغێکی قەیرانهێندا کاردانەوە نەرێنیەکانی قەیران و قورساییەکانی لەسەر شانی کۆمەڵانی خەڵک سووک و ئاسان بکرێت، چ سەرکەوتنێک لەوەدا نیە باوک لە پارەیەکی دۆزراوە یان بەشە میرات بەرگی ئاڵ و واڵا بۆ منداڵەکانی بکڕێت و کە نەشما منداڵ بە برسیبوون و بێ بەرگی رابهێنێت.

   لە سەرەتای راپەڕیندا دەبیسترا دەستێکی نادیار گەرای کوللە لە کێڵگەکاندا بڵاو دەکاتەوە کە ئەمە لە کرانەوەی سنووری شوێنێکی پڕ نەوت و جۆرەها کانزای تردا بە رووی بازرگانی جیهانیدا شیمانەی زۆرە و هاوبەرژەوەندی دەر و ناو لە بازرگانی کردندا جێ پێخۆشکردن و زەمینەسازی دەرەخسێنن لە پێناو قۆرخکردنی بازرگانی و ساغ کردنەوەی عەمبارە پڕەکانی بازرگانە مەزنەکانی وڵاتانی زل هێز و کشتوکەنار، کە ئەم هاوردە بێ سەرەوبەرەیە بۆ وڵاتێکی بێ بەرهەم و سەرگەرمی ژیانی ئاوریشمی لێکەوتەوە، لەمەیشەوە دەرئەنجام چەندین قەیرانی لێکەوتەوە و تەنگژەی لووسرۆیی پارەی تیا دەسازێت و نە مووچە دابیندەکرێت و نە پرۆژە تەواو دەبێت، ئەوە حاڵ و بارێکە دەکرێت بەردەوام بێت . . قەیران و تەنگژەکانی فراوانتر و قووڵتر بکرێنەوە، دەشکرێت هەڵوەستەیکی پڕ راچڵەکین بکرێت، لێرەوە دەستپێبکرێت و    نیاز پاکی و باوەڕبوون بە رەوایی دۆزی نەتەوایەتی لەسەرو هەموو رەواییەکانی ترەوە و   واز هێنان لە پلانی باوەر کوژی و چۆکدادان لەبەر دەم راستییەکاندا، ئەو هەموو قەیرانەی کە هەموان دەزانن دەرئەنجامی چ هۆکارێکن، بێ خەمی و بێ بایەخی دەسەڵاتیش وا دەکات نارەزایی بسازێت و هەمیشە خودی خۆی لە بەرپرسیاریەتییەکان بدزێتەوە و بیداتە سەر بە     تایبەت ئەستۆی کەناڵە میدیاییەکان و بە نادەربەست ناوزەد بکرێن، دەبێت ئەو راستییە بزانرێت قەیران و تەنگژە کاتێک زۆر و قووڵ دەبن و کاردانەوەی لەسەر ژیان و خزمەتگوزاری و قووتی رۆژانە دەسازێنن . . خەڵکی بەشمەینەت درەنگ یان زوو لە دووی بژێوی ژیان و چارەسەردا دەگەرێن و پەنا دەبەنە بەر فشار، ئا لێرەدا میدیاکان تەنیا هاوکار دەبن لە لابردنی هەنگاوی درەنگ و پرۆسەکە نزیکتر دەکەنەوە.

  یەکێک لە هەڵەکانی شێوازی پەروەردەکردن، چەسپاندنی ئەو شێوازەیە کە نەک ناکرێت دۆست و لایەنگرانی پارتێک رەخنە لە خودی پارتەکە و لێپرسراوانی بگرن و بەڵکو دەبێت هاوپەیمانیەتی لەگەڵ هەرچ لایەنێکیشدا هەبێت هاوشێوەی دۆست و لایەنگرانەکانی خودی خۆی هەمان رێباز پەیرەو بکەن. رێبازی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان مێژووی ئەزموونی خەباتی هەمیشە گەشەکردنەکانی دەر و ناوی دەرئەنجامی رەخنە و رەخنە لە خۆگرتن بووە و تا ئەو سنوورەی سوودی لەو رەخنانەش وەرگرتووە کە دوور لە نیاز پاکی لێی گیراوە، هەرگیز بڕواشی بەوە نەبووە کە ئەوەی لەگەڵیدا نەبێت دوژمنی بێت، ئاخر خۆ سەرمایەداری لە جیهاندا سوودێکی زۆریان لە رەخنەکانی مارکس و لینین بینی و کردیانە بناغەی پێشکەوتنەکانی ئەمرۆیان، رەخنە و رەخنە لەخۆ گرتن و خوڵقانی زەمینەی ئازادی رەخنەیی ئەو پرنسیبەیە  کە دەبێتە هاوکاری بۆ مانەوە و گەشەکردن . . هەڤاڵی تێکۆشەر ( مام جەلال ) مامی رابەری رووناکبیری و کوردایەتی دروست، لە چەندین بۆنەدا ئەوەی دووپات کردۆتەوە بە تایبەت بۆ میدیاکانیش، تا دەتوانن رەخنە بگرن لە کارەکانمان تەنانەت لە خودی ( مام جەلال )یش، تەنیا رەخنە دەرگای دۆگماییەکانی بیر و بۆچوون لەسەر هەمووان ئاوەڵا دەکات.