نووسەرە کۆنەکان

مام جەلال وای وت !... مەریوان مەسعود

 دوای ئەوەی كوردو سەركردایەتییەكەی، لە بەڵێنەكانی عەبدولكەریم قاسم بێ‌ ئومێدبوون، پارتی كە ئەو كاتە تاقە پارتی نەتەوەیی كوردبوو، هەرچەندە رۆژنامەی (خەبات)یشی هەبوو، بەڵام لای خۆیانەوە مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد و مام جەلال تاڵەبانی، بڕیاریاندا لە ساڵی 1961 رۆژنامەیەك دەربكەن بەناوی (كوردستان) كە ژمارە (1)ی لە 4/3/1961 دەرچووە.

كوردستان، یەكەم وێستگەی ئاشكرای كاری رۆژنامەوانی هەریەك لە ئیبراهیم ئەحمەد و جەلال تاڵەبانییە بەیەكەوە، چونكە نووسراوە: خاوەن ئیمتیاز: ئیبراهیم ئەحمەد، سەرك نووسینی لێپرسراو: پارێزەر جەلال تاڵەبانی. بەداخەوە تەنیا چوار ژمارەی لێدەچووە، وەكو لێكۆڵیار نەوزاد عەلی ئەحمەد دەڵێت لەسەردەمی حوكمی عەبدولكەریم قاسم: "وەك رۆژنامەی خەبات، بیانوێك بە رۆژنامەی (كوردستان)یش گیراو دایانخست". گوایە بە هۆی وتارێكی مام جەلال بووە لە ژمارە (4) كە بەناوی (زانا) نووسیویەتی لەژێر ناونیشانی (كوردو نەورۆز جیا ناكرێنەوە).

من دەمەوێت، یەكێك لەو بابەتانە بكەمە، بابەتی سەرەكی ئەم نوسینە، كە وتارێكی بەپێزە لە ژمارە (3)ی رۆژنامەكە لە 18/3/1961 بڵاوبۆتەوە بەناونیشانی (پەرەسەتدنی بێ‌ كاری وە پێویستی چارەكردنی بە خێرایی)، وتارەكە ناوی نووسەرەكەی لەسەر نییە، بەڵام بەو پێیەی لە لاپەڕەی یەكەمی رۆژنامەكە دابەزیوە، بەپێی بەدواداچوونەكان (مام جەلال) خۆی نووسیویەتی، كە بابەتێكی سەرنجڕاكێشە، كە لەو رۆژگارە بێ‌ كاری یەخەی خەڵكی كوردستانی گرتووەو نموونە بە پێشكەشكردنی (ئەرزوحال) دێنێتەوە لە سلێمانی بۆ دامەزراندن لە كارگەی جگەرە، ئەمە بەشێكی وتارەكەیە:

((ئەگەر سەرنجێكی حالی ئێستای كوردستان بدەین بۆمان دەرئەكەوێت، كە بێكاری بەجۆرێك ڕووی كردۆتە خەڵكەكەی كە تائێستا ئەو ژمارە زۆرەی لە بێكارانی بە خۆیەوە نەدیوە، كە ئەمەش كارێكی زۆری كردۆتە سەر هاتنە خوارەوەی ئاستی ژیانی خەڵكی ئەم ناوچەیە بەگشتی و هی بێكاران و نیوە بێكاران بەتایبەتی .

سوكە تەماشاكردنێكی ئەو هەزارەها ئەرزو حاڵەی كە دراوە بە ئیدارەی كۆمپانیای جگەرەی سلێمانی كە وەكو ئەڵێن لەچوار هەزار پترە بۆ (٣٥٠) كرێكار تا ئەو ڕۆژەی دەرگای ئەرزو حال وەرگرتنیان داخستووە سووچێكی ئەو بێكارییە نالەبارە دەرئەخات كە بێگومان حاڵی شار و قەزاكانی كەی كوردستان ئەگەر لەمە خراپتر نەبێت قەد چاكتر نییە .

ئەم بێكارییەش وەنەبێ هەر دەرد و بەڵا و كوێرەوەرییەكەی شان و یەخەی بێكارەكانی گرتبێتەوە بەس، بەڵكو كارێكی گەورەشی كردۆتە سەر كڕین و فرۆشتن لە ناو شارەكانا وە بێ دەرامەتیەكی خراپی خستۆتەوە لە ناو دوكاندار و بازرگانەكاندا جگەلەوەی كە بووە بەهۆی گرانی كەلوپەل، بەتایبەتی خواردەمەنی و كرێ خانوو و جلوبەرگ و پێداویستییەكانی تری ژیان .

ئەوەی شایەنی باسە ئەم بێكارییە لە كوردستاندا وەنەبێ ڕۆڵەی تازە لەدایك بووی ئەم دەورە بێت ئەگەرچی لەم دواییەدا بەم جۆرە پەرەی سەندووە، بەڵكو دەردێكن كونی ریشە داكوتراوە بەدرێژایی حوكمی كۆنی ئیمپریالیستەكان و نۆكەرەكانیان شانی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستانی بەرنەداوە)).

لێرەدا، مام جەلال قەڵەمەكەی وەكو رۆژنامەوانێكی نزیك لە ئازارەكانی خەڵك خستۆتە گەڕو نموونەیەكی زیندووی هێناوەتەوە لە شاری سلێمانی، كە دەیسەلمێنێت بێكاری لە سەرەتای شەستەكان بەهۆی زوڵمی رژێمی عیراقەوە زۆربووە، ئەوەتا دەڵێت بۆ وەرگرتنی (350) كرێكار بۆ كارگەی جگەرە، زیاد لە 4000 چوار هەزار (ئەرزو حال) یان داواكاری پێشكەشكراوە، دیارە دەڵێت لە هەموو شارەكانی كوردستان بێكاری زیادبووە، بۆیە بەم وتارە تەعبیر لە ئازارەكانیان دەكات، بەتایبەت كە خەریكە زوڵم و زۆردارییەكانی عەبدولكەریم قاسم دەستپێدەكات و بەرەو هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلول دەڕۆن.

 

 

تێبینی لەسەر ئەم بابەتە لەخوارەوە بنووسە