نووسەرە کۆنەکان

×

**Warning**

**Unable to find a user with the ID: 554**

چه‌ند وشه‌يه‌ك بۆ ياده‌وه‌ريی شۆڕشی مه‌زنی ١٤ ساڵەی ئه‌يلوول ... بەختیار شەمەیی

 

پێش هەر شتێك بە پێویستی دەزانم هەمووان لەو راستییە ئاگادار بکەم، کە بۆ ئەم نووسینە نەگەڕاومەتەوە بۆسەر هیچ سەرچاوە و بەڵگەنامە و لێکۆڵینەوەیەك، واتە ئەمە لێکۆڵینەوە نییە، بەڵکو تەنها چەند سەرنجێکی ئاسایی و تاکەکەسییە و وەك یادەورییەکی شۆڕشی ئەیلوول پێم باشە پێشکەشی خوێنەرە بەڕێزەکانی بکەم.                                    

ئەمڕۆ ٥٦ ساڵ تێپەڕ دەبێت بەسەر بەرپابوونی شۆڕشی ١٤ ساڵەی هەرەسپێهێنراوی ئەیلوولدا، هەندێك پێیان وایە، سەرهەڵدانی ئەو شۆڕشە بە رێکەوت و بەهەڵەبووە و بەبەرنامە نەبووە و لەوکاتەدا پێویست نەبووە. هەندێکی دیکە پێیان وایە، بە پیلان و بەزۆر بەسەر کوردی باشووردا سەپێنراوە!؟.                                              

بێگومان هەر چۆنێك بوو بێت، شۆڕشی ئەیلوول، شۆڕشێکی ١٤ ساڵەی مێژووی کورد و کوردستانە و نکوڵیی لێناکرێت، بەڵام هەر بۆچوون و رەخنەیەك لەسەر ئەو شۆڕشە هەبێت، کارێکی ئاساییە و ئەرك و مافی رەوای هەموو کورد و کوردستانییەکە. بێگومان ئەگەر رەخنەکان هەر لە چوارچێوەی دژایەتی و دوژمنایەتی کردنی کەسەکان و دەربڕینی رکوکینینەی تاکەکەسیدا بن، بەرامبەر بە سەرکردە و سەرانی شۆڕشەکە، ئەوە بەدڵنیاییەوە خزمەت بە ئێستا و داهاتوومان ناکات و ناچنە چوارچێوەی هەڵسەنگاندن و رەخنەی دروستکارانە و خزمەتگوزارانەوە. شۆڕشی ئەیلوول هەرچۆن بوو بێت، بە هەموو کەموکوڕییەکانییەوە، بە هەموو لایەنە باش و خراپەکانییەوە، شۆڕشێکی ١٤ ساڵەی باشووری کوردستان بووە و شۆڕشی میللەتی ئێمە بووە و بووە بە بەشێك لە مێژوومان.                      

پێویستە رەچاوی ئەوەش بکرێت کە لە شۆڕشێکی گەورە و درێژخایەنی وەکو شۆڕشی ١٤ ساڵەی ئەیلوولدا، دەیان تاوان و سەدان هەڵە و دیزەبەدەرخوونەی جۆراوجۆر، لە هەموو بوارە سیاسی و دیپلۆماسی و سەربازی و کۆمەڵایەتییەکاندا روویان داوە. شۆڕش و شەڕ بووە و شادی خۆشی و گەشتی نێو سەیرانگەکان نەبووە. شۆڕشێکی خوێناوی و پڕ لە هێرش و رووبەڕووبوونەوە و بەرنەگاربوونەوەی دوژمنان و داگیرکەران بووە. پڕ لە نەبەردی ئازایان و شۆڕشگێڕانە بووە بەرامبەر بە سوپای بەهێز و پڕچەککراو و دڕندەی دەوڵەتی عێراق و رژێمە یەك لەدوای یەکەکانیدا. لە سەروبەندی شۆڕشدا، دەیان جار شەڕ راگیراوە و دەستی پێکردووەتەوە و دانوستاندن کراوە و سەرنجام پاش ٩ ساڵ هێرش و بەرگری و شەڕوشۆڕی بەردەوام و خوێناوی، حکومەتی عێراق و شۆڕشی کوردستان، ئاگربەستێکی ٤ ساڵییان بەناوی بەیاننامە یان رێکەوتتنامەی ١١ی ئازاری ساڵی ١٩٧٤ەوە واژۆکرد و ماوەی ٤ ساڵ، هەردوولا لەسەر ئەوە رێککەوتبوون تا لەو ٤ ساڵەدا بەرنامەی ئۆتۆنۆمیی کوردستان جێبەجێ بکەن کە هەرگیز ئەوەی لەسەری رێککەوتبوون، نەکرا و رووی نەدا و دواجار دیسان شەڕ لەنێوان سوپای عێراق و هێزی پێشمەرگەی کوردستاندا هەڵگیرسێنرایەوە کە بە گیانلەدەستدانی دەوروبەری ٨ هەزار پێشمەرگە و دانیشتووانی ناو دەسەڵاتی شۆڕ ش و بە دانپیانانی بەعسییەکان خۆیان، ٦٩ هەزاریش لە سوپای عیراق و هێزە چەکدارەکانی دیکەی رژێم بەدەستی پێشمەرگەی کوردستان کوژراون. هەربۆیە سەرەنجام سەددام و بەعسییەکان ناچارر بوون بە داوا و داخوازییەکانی شا و دەوڵەتی ئێران رازیبن و بەشێك لە دەریای عەرەب و چەند دووڕگەیەکی عێراق رادەستی ئێران بکەن و رێکەوتننامەی جەزایری ١٩٧٥ لەنێوان شا-سەددامدا واژۆکراو و کۆتایی بە شۆڕشی ئەیلوولیش هێنرا. ئەم رێکەوتننامە و هەرەسهێنانەی شۆڕشی ئەیلوول، بابەتێکی سیاسی و سەربازی و گەلەکۆمەکێیەکی نێودەوڵەتیی ناوچەکە بووە و پێویستی بە بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەی مێژوویی و سیاسی و سەبازی و دیبۆلۆماسی هەیە. بەدڵنیاییەوە ئەمەش ئیشی هەموو کەسێك نییە و دەبێت بەجێبهێڵرێت بۆ مێژوونووسان و لێکۆڵەرەوان و بۆ کەسانی ئەکادیمیست بۆ لایەنە شارەزا و پێوەندیدارەکانی ئەو بووارە.    يادکردنه‌وه‌ و به‌رزڕاگرتنی مێژووی شۆڕشی مه‌زنی ئه‌يلوول، هەروەها هەڵسەنگاندن و رەخنە لێگرتن و نووسینەوەی رووداوەکانی ئەو شۆڕشە، ئه‌رك و فه‌رمانی هه‌موو کورد و کوردستانييه‌کی پاك و دڵسۆز و به‌ئه‌مه‌که‌. بەر لە هەمووانیش، راستەوخۆ ئەرك و بەرپرسیارێتیی بەشداربووان و بەشداربووانی بەرپرسیار و کارای ئەو شۆڕشەیە. لەڕاستیدا ئه‌و شۆڕشه، شۆڕشی هه‌موو کورد و کوردستانييه‌ك بووه‌ و هيچ که‌س و لايه‌نێك به‌ته‌نها خاوه‌نی نه‌بووه‌، شۆڕشی هەموو ميلله‌تی کورد بووە و کاروانێکی ماندوو و تێکشکاوی رێبازی پيرۆزی کوردايه‌تی بووه‌. دەبێت ئەوەش بڵێێن کە دروشمی سەرەکیی شۆڕشی ئەیلوول و هێزی پێشمەرگەی کوردستان، درشمی شۆڕشگێڕانەی (یان کوردستان یان نەمان) بووە کە لەژێر ئەو دروشمەدا و لەپێناوی ئەو ئامانجە پیرۆزەدا، بەهەزارن هەزار پێشمەرگە و فەرماند و ئەندامانی پارتی دیمۆکراتی کوردستان و کاژیك و کۆمەڵە و کۆمۆنیستەکان و کوردانی هەموو بەشەکانی دیکەی کوردستان گیانی پاکی خۆیان بە کورد و کوردستان بەخشیوە.                

شايانی باسه‌ له‌م ساڵانه‌ی دواييدا، گه‌لێ په‌ڕتووك و ناميلکه‌ و وتار، له‌ شێوه‌ی لێکۆڵينه‌وه‌ و بيره‌وه‌ری و ره‌خنه‌ و به‌ڵگه‌نامه‌دا، له‌سه‌ر شۆڕشی ئه‌لوول بڵاوکرانه‌وه‌، به‌ڵام لەگەڵ ئەوانەشدا هێشتا هه‌روه‌کو پێويست هه‌موو مێژوو و رووداوه‌کانی ناو ئه‌و شۆڕشه‌ گەورە و درێژخایەنەی‌ باشووری کوردستان نه‌نووسراونه‌ته‌وه‌ و هەتا ئێستا گه‌لێ لايه‌نی ئه‌و شۆڕشه‌ به ناڕوونی و نهێنی له‌ تاريکستانی مێژووی ئێمه‌دا ماو‌نه‌ته‌وه‌. شۆڕشی ئه‌يلوول ده‌بووايه‌ ته‌وه‌رێکی گه‌لێ به‌ربڵاوی ميديای کوردی بوويايه‌ و شايانی زۆرتر له‌سه‌ر نووسين و لێکۆڵينه‌وه‌ بووايه و به‌دواداچوونی زۆرتری بۆ بکرايه‌، ده‌بووايه‌ له‌و بوودجه‌ تۆکمه‌يه‌ی که‌ هاته‌ ده‌ست ده‌سه‌ڵاتی کوردی، ئه‌رشيفخانه‌يه‌کی گه‌وره‌ و دامه‌زراوێکی مێژوويی و لێکۆڵينه‌وه‌يی و ئه‌کاديمييانه‌ له‌سه‌ر هه‌موو لايه‌نه‌کانی ئه‌و شۆڕشه‌ گه‌وره‌يه‌ دابمه‌زرايه‌ و بوودجه‌يه‌کی پێويستی بۆ ته‌رخان بکرايه‌، نابێت ئه‌و مێژووه‌ له‌گه‌ڵ نه‌مانی سه‌رکرده‌ و فه‌رمانده‌ و پێشمه‌رگه‌ و هه‌موو به‌شداربووه‌کانييدا‌، بچێته‌ ژێر گڵه‌وه‌. ئێستاش نه‌چووه‌ بچێت و ده‌توانرێت ئه‌و ئه‌رشيڤخانه‌ و دامه‌زراوه‌یە بۆ نووسينه‌وه‌ی مێژووی ئه‌و شۆڕشه‌ مه‌زنه‌ دابمه‌زرێنرێت و کاری به‌رده‌وامی له‌سه‌ر بکرێت. پێويسته‌ و ده‌بێت هه‌موو رووداو به‌سه‌رهات و پێوه‌ندیيه ئاشکرا و نهێنييه‌کانی شۆڕشه‌که‌ به‌گشتى، هه‌مووی بنووسرێنه‌وه‌ و بکرێنه‌ ئه‌رشيف و بۆ مێژوو تۆمار بکرێن. پێویستە لێره‌دا ئاماژه‌‌يه‌ك به‌و راستييه‌ تاڵه‌ش بکه‌ين که له‌ رابردوودا گه‌لێ وته‌ و وته‌ڵۆکی هه‌ڵبه‌ستراو و بێزه‌ون و گه‌لێ نووسينی تۆمه‌تبارانه و بوختانکارانه‌ و چه‌واشه‌کارانه‌ له‌سه‌ر ئه‌و شۆڕشه‌ و سه‌رکردايه‌تييه‌که‌ی نووسراوه‌ و به‌ به‌ڵگه‌ و بێ به‌ڵگه‌، به‌ ناڕه‌وا هه‌وڵ دراوه هه‌موو روويه‌کی ئه‌و شۆڕشه‌ و سه‌رکردايه‌تييه‌ سياسی و سه‌ربازييه‌كه‌ی ناشيرين و دزێو بکرێت و مێژووه‌که‌ی له‌که‌دار بکرێت، له‌گه‌ڵ هه‌ڵگيرساندنه‌وه‌ی شۆڕشی نوێدا ئه‌و ره‌وتی دژايه‌تی و دوژمنايه‌تييه‌ی شۆڕشی ئه‌يلوول و سه‌رۆك و سه‌رکردايه‌تييه‌که‌ی زۆر په‌ به‌ربڵاوی په‌ره‌ی سه‌ند و ته‌نانه‌ت کار گەیشتبووە ئەوەی کە له‌ به‌ياننامه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆزيشدا هه‌ر به‌شێکی ته‌رخان ده‌کرا بۆ ناوزڕاندن و سووککردن و که‌مکردنه‌وه‌ی نه‌خش و گه‌وره‌يی شۆڕشی ئه‌يلوول و سه‌رۆك بارزانیى نه‌مر و هه‌موو سه‌رکرده و سه‌رکردايه‌تيیەکانی شۆڕشه‌كه‌!؟ ئه‌و که‌س و لايه‌نانه‌، له‌و هه‌وڵانه‌يانه‌وه‌ پێيان وابوو کە ئه‌گه‌ر شۆڕشی ئه‌يلوول له‌به‌رچاوی ميلله‌ت بخه‌ن و سووك و بێنرخ و بێ بايه‌خی بکه‌ن، ئه‌مه ده‌بێته‌ جوانکاری و باشی‌ و راستی و ره‌وايی بۆ شۆڕشه‌ نوێيه‌که‌ی دوای هەرەسی شۆڕشی ئەیلوول!؟ بێگومان له‌ دوائه‌نجامدا، ئاشکرا بوو که‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌ و تاوانێکی گه‌وره‌ بوو که به‌رامبه‌ر شۆڕشی مه‌زنی ئه‌يلوول و مێژووی کورد و کوردستان کراوە. چونکه‌ سه‌ره‌نجام، ئه‌و شۆڕشه‌ نوێیه‌ی ميلله‌ته‌که‌شمان‌ له‌ شۆڕشی ئه‌يلوول باشتر و پێشکه‌وتووتر و کاريگه‌‌تر نه‌بوو و ته‌نانه‌ت کار گه‌يشه‌ته‌ ئه‌و ئاسته‌ی که‌ ئه‌گه‌ر شه‌ڕی نێوان ئێران و عێراق و شه‌ڕه‌کانی که‌نداو هه‌ڵنه‌گيرسانايه‌، ئێستا له‌ باشووری کوردستاندا نه‌ شۆڕش ده‌ما و نه‌ يه‌ك کورديان به‌ زيندووی ده‌هێشته‌وه‌ و ته‌نانه‌ت ناوی کوردستانيشيان بۆ ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان، بۆ مێژوو ده‌سڕييه‌وه‌ و ئێستا هه‌تا سه‌ر سنووره‌ فه‌ڕمييه‌کانی ئێران تورکيا و سوريا و عێراق، عه‌ڕه‌بی هاورده‌ی عێراقی و ئوردنی و فه‌ڵه‌ستينی و ميسری و یەمەنی له‌و به‌شه‌ی کوردستاندا جێگير ده‌کران و هيچ شتێکی کوردی و کوردستانی پاشماوه‌شی نه‌ده‌‌هێڵرایەوەا؟ لە گریمانەی روودانی ئەو پێشهاتانەدا، دەبێ ئێستا بپرسین: بۆ ئەوکاتانە، کێ چ لایەن و چ دەوڵەتێك بەرگریی لە کورد دەکرد و چۆن پێشگیریی لە لەناوبردنی کوردانی باشوور دەکرا!؟.                    

پێش هه‌ره‌سی ١٩٧٥، شۆڕشێ ١٤ ساڵه‌ی ئه‌يلوول، خاوه‌نی ١٨ هێزی چەکدار بوو کە لە ٦٩ بەتالیۆن و سەدان لك و پەل و مەفرەزە و دەستەی چەکداری پێشمەرگەی ئازا و دڵسۆز و شۆڕشگێڕ و جەنگاوەردا، بەناوی پیرۆزی (لەشکری شۆڕشگێر و هێزی پێشمەرگەی کوردستان)ەوە بە یەکگرتوویی رێکوپێکی رێکخرابوون. زۆرتر له‌ سه‌د هه‌زار پێشمه‌رگه‌ و زۆرتر لە پەنجا هەزار هێزی بەرگریی میللی ئامادەکراو و گيانله‌سه‌رده‌ست، لەناو شۆڕشدا بوون. شۆڕش خاوه‌نی ناوچه‌يه‌کی به‌رفراوانی ئازادکراوی شاخاویی سه‌خت و پڕلە سەنگەر و شوێنی پتەوی به‌ره‌نگاريی بووە، خاوه‌نی هه‌زاران هه‌زار پارچەچه‌کی جۆراوجۆر و تۆپ و هاوەن و چەکی تانکشكێن و دۆشکە و دژە فڕۆکە بووە، خاوه‌نی جه‌ماوه‌رێکی دڵسۆز و تێکۆشه‌ر و وره‌به‌رز و خۆبەش و کۆڵنه‌ده‌ر بووە، شایانی باسە لەگەڵ هەبوونی گشت ئەو توانا و هێز و چەك و جەمارەی ناشۆڕشیشدا، بەڵام لە سەردەمی شۆڕشدا، لە ئەوپەڕی هێز و دەسەڵاتی شۆڕش و هێزی پێشمەرگەی کوتدستاندا، هەمیشە کورده‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌ پاك و دڵسۆزه و دووربینەکان به‌رده‌وام هۆشدارييان ده‌دا به‌ سه‌رکردايه‌تيی شۆڕش که‌ پشت به‌ شاهی ئێران و ده‌وڵه‌تی داگيرکه‌ری ئێران نه‌به‌ستن و بير له‌ داهاتووی دوور بکه‌نه‌وه‌ و هه‌موو بوون و ژيان و مانه‌وه‌ و به‌رده‌واميی شۆڕشەکە به‌ کۆمه‌که‌کانی ئێران و شوێنانی ديکه‌وه‌ نه‌به‌سترێنه‌وه‌‌، چونکە خۆمان هەین و لەشکری شۆڕشگێر و هێزی پێشمەرگەی کوردستانمان هەیە. خۆمان شاخ و دۆڵ و شوێنی سه‌ختی خۆپاراستن و بەرەنگاربوونەوەمان بەدەستەوەیە‌، ‌ميلله‌تێکی پاك و دڵسۆز و تێکۆشه‌ر و خۆبەخش و کۆڵنه‌ده‌رمان لەپشتەوەیە، به‌ڵام مه‌خابن هيچ که‌س و هيچ لايه‌نێکی پێوه‌نديدار، گوێبيستی نه‌ته‌وه‌ييه‌ دڵسۆزه‌کان نه‌بوون، ئەو پشتلێکردنەوە و بێباکییەی سەرانی شۆڕش، به‌ هه‌ره‌سی شۆڕش و ره‌نج به‌باچوونی هەزاران هەزار پێشمەرگە و بەفیڕۆچوونی ده‌ريايه‌ك خوێن و فرمێسك و بە تێکشکان و ماڵوێران بوونی کورد شکایەوە١؟.                                                     

جێگەی داخە، هەتا ئه‌مڕۆش هه‌ر هه‌مان مێژوو به‌ شێوه‌ و شێوازێکی خراپتری ديکه‌ دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ و هه‌ر هه‌مان کورده‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌ پاك و دڵسۆز و خه‌مخۆره‌کانی کورد و کوردايه‌تی، هۆشداری ده‌ده‌نه‌وە ده‌سه‌ڵاتی ئەمڕۆی باشووری کوردستان و سه‌رانی پارتی و يه‌کێتی لە هەڕەشە و مەترسیی داهاتووی بوونی ئه‌و باند و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييه‌ دروستکراو و نۆکه‌ر و به‌کرێگيراوانه‌ی دوژمنانی کورد و داگيرکه‌رانی کوردستان ئاگادار دەکەنەوە، ئەو ئیسلامییە سیاسییانە، تابووری پێنجەم و داعشە ناوخۆییە خۆمەڵاسداوەکانن و هه‌ڕه‌شه‌ و مه‌ترسيی کاره‌سه‌تبارن بۆسه‌ر ده‌سکه‌وته‌کانی ئەمڕۆی میللەت و بۆ ئه‌زموونی ده‌سه‌ڵاتی باشووری کوردستان و بۆسه‌ر ئاساييشيی نه‌ته‌وه‌يی و نيشتمانيی کورد و کوردستان، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ هه‌تا له‌داهاتوودا ئه‌و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسيانه‌ سەرانسەر باشووری کوردستان تەعریب نەکەن و بەشێکی هەرە زۆری میللەت نەگەوجێنن و کارەساتی نەتەوەیی و نیشتمانی دروست نەکەن، هيچ که‌س و هيچ لايه‌نێکی پێوه‌نديدار گوێبيستی پێشنيازه‌کان و دڵسۆزييه‌کان و خه‌مخۆرييه‌کانی نه‌ته‌وه‌ييه‌کان نابن و پاش روودانی کاره‌ساته‌کان، هه‌موومان پەشیمان و زیانمەند و رەنجەڕۆ دەبینەوە!؟.                                 

با لێرەوە بێمەوە سەر باسکردنی شۆڕشی ئەیلوول و ئاماژە بە یەکێ لە کێشە گەورە و بیرلێنەکراوەکانی شۆڕشی ئەیلوول بدەین کە ئەمە بووە، شۆڕشەکە رۆژ بە رۆژ گەورەتر بووە، شۆڕشەکەش هەتا گەورەتر بووایە، لەڕووی پشتیوانی و کۆمەکی مادی و پێداویستییەکانی رۆژانەو و چەك و پێداویستییەکانی دیکەی شەڕ و بەرگریکردنەوە. زۆرتر ناچاری خۆگرێدان و پابەند دەبوو بە ئێرانەوە، ئێرانیش ئەو راستییانەی باش دەزانی و پێشتر بیریان لەوە کردبۆوە و کاریان بۆ کردبوو و ساواك پلانی دۆزەخییانەی خۆی بۆ دانابوو، هەربۆیە، هەر لەگەڵ تەواو بوونی بەیاننامە یان رێکەوتننامەی ١١ی ئازار ساڵی ١٩٧٠، لە ساڵی ١٩٧٤دا، هانی خەڵکی شار و شارۆچکەکانی باشووری کوردستانیاندەدا کە بە ماڵومنداڵەوە، لێشاو بچنە دەرەوە و پێوەندیی بە شۆڕشەوە بکەن!؟ تا کار گەیشتە ئەوەی کە دانیشتوانی ناو دەسەڵاتدارێتیی شۆڕش، بە ئەندازەیەك زۆر بوو بوو، ئیتر بەخێوکردن و بەڕێوەبردنی ئەو جەماوەرە فرە زۆرەی خەڵی شار و شارۆچکەکان کە هاتبوونە ناو شۆڕشەوە، لە توانای شۆڕشدا نەمابوو و ئەوەش پیلان و بەرنامەکەی شای ئێران و ساواك و دەوڵەتی ئێران بووو، هەر بۆیە، بەشێکی زۆری ئەو جەماوەرە راکردووە، وەکو پەنادراو لە چەند شوێنێکی ناو ئێراندا نیشتەجێ کران و ئەوەش بارمتەیەکی دەستەمۆکراو بوون بەدەست دەوڵەتی ئێرانەوە کە سەرانی شۆڕشەکە زۆرتر و زۆرتر ناچاری هاوکاری و کۆمەکەکانی دەوڵەتی ئێران بن و زۆتر و زۆرتر گوێلەمستی بڕیارەکانی شا و دەوڵەتی ئێرانبن کە سەرنجام رێکەوتنی و پەیمانی جەزائیری لێکەوتەوە و شا و سەددام دەستی رێککەوتن و ئاشتبوونەوەیان خستە نێو دەستی یەکترەوە و ئێران هەموو کۆمەك و هاوکاری و یارمەتییەکی خۆی و دەرەوی ئێرانی لە شۆڕشەکە بڕی و هەردوو دەوڵەت و لایەنی نەیار و دژ و دوژمنی یەکتر، ئێران و عێراق، لەنێو خۆیاندا رێكکەوتن و سەرانی شۆڕشیش بەبێ ئەوەی رۆژێك لە رؤژان بیریان لەو ئەگەر و پێشهاتانە کردبێتەوە، کەوتنە داوی پیلان و بەرنامەکەی شا و ساواکی ئێرانەوە و بەبێ ئەوەی بیرلە بەردەوامیدان بە شۆڕش و بەرەنگاربوونەوە بکەنەوە، خۆیان و شۆڕشەکە و جەماوەرەکەیان رادەستی چارەنووسێکی نادیار کرد و شۆڕشی ١٤ ساڵەی ئەیلوول، هەرەسی پێهێنراو دەریایەك فرمێسك و خوێنی میللەت بەهەدەر چوو و هەزاران هەزار پێشمەرگە و خەڵکی بێچارەی کوردستان، بوون بە سەرگەردانی بیرنەکردنەوە و بیرتەسکی و نادووربینی و ترسنۆکی هەموو سەرانی شۆڕشەکە. لێرەدا رەنگە پێویست بە درێژکردنەوە نەکات و هەموو دەزانین کە چارەنووسی شۆڕشەکە و میللەتەکەمان بەچی گەیشت و چ تێکشکان و رووخان و هەرەسهێنان و کارەساتێکی نەتەوەیی نیشتمانیمان بەسەردا هێنرا!؟.                                                  

لەم یادەوەرییەدا پێویستە باسی کێشەیەکی دیکەی ناو ئەو شۆڕشە بکەین کە ئەمە بووە: لەناو شۆڕشی ئەیلوولدا، سەدان لە کوردانی بەشەکانی دیکەی کوردستان هەبوون و بەشداریی شۆڕش بوون. بە تایبەتی کوردانی رۆژهەڵاتی کوردستان کە هەندێکیان بە درێژایی شۆڕش، شانبەشانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان پێشمەرگە بوون و لە خزمەتی شۆڕشدا بوون. پاشان سەرانی شۆڕش، بە پلان و ناچارکردنی ساواك، دەستیان چووە خوێنی چەند پێشمەرگە و کادرێکی پاك و دڵسۆز و تێکۆشەری دیمۆکرات و کۆمەڵەوە. ژمارەی ئەو کوردانەی رۆژهەڵاتی کوردستان کە یان لە شۆڕشدا تێرۆرکران یان بە زینوویی و یان بە تێرۆرکراوی رادەستی ساواك کراونەتەوە!؟، نێزیکەی ١٠ تا ١٥ پێشمەرگە و کادری دێمۆکرات و کۆمەڵە دەبوون، وەك سڵێمانی موعینی، سمایلی شەریف زادە، تۆفیقی هەنجیرەیی. . . هتد. هەموو ناوەکانی دیکە بە دروستی لە هەندێك لێکۆڵینەوە و پەڕتووکدا تۆمارکراون. هەندێکیشیان دوای هەرەس، بەعسییەکان لەناویانبردن و گۆڕەونیان کردن، وەکو نەمران عەبدولڕەحمانی زەبیحی و ئەحمەد تۆفیق، کە دوو سەرکردە و سیاسەتمەداری کوردانی رۆژهەڵاتی کوردستان بوون. بێگومان ئەو رووداوە شەرمهێن و دڵتەزێنانە نکوڵییان لێناکرێت، جێگەی داخە کە بەو سەرەنجامە گەیەندراون و ئەو تاوانانە روویان داوە. دەبوو هەرگیز ئەو کاروکردەوانە لەناو ئەو شۆڕشەدا روویان نەدایە!؟ لە راستیدا ئەو تێرۆر و کوشتوکوشارەی ناو شۆڕشەکە، پرسێکی گرنگ و هەستیارە و دەبێت لەڕووی مێژوویی و سیاسی و نەتەوەییەوە لێبکۆڵرێتەوە و ئەنجامگیریی پێویستی لێوەربگیرێت. ئەوە پرسێکە بە چەند وشە و رستەیەکی رەخنەئامێزانە یان بە تۆمەت و بوختان، یەکلایی ناکرێتەوە. دەبێت لە دادگەیەکی دادپەروەرانەی مێژوویی و نەتەوەییدا ئەو تاوانانە یەکلایی بکرێنەوە.                                   

لێرەدا هەر سەبارەت بو تێرۆرکردنی کوردانی رۆژهەڵات، دەبێت باسی ئەوەش بکەین، کە لە دوای راپەڕینی ساڵی ١٩٩١ی باشووری کوردستانەوە، بەئامار، ٣٨٥ لە پێشمەرگە و فەرماندە و کادرانی دێمۆکرات و کۆمەڵە، لەژێر سایەی دەسەڵاتدارانی باشووری کوردستاندا، بەدەستی بەکرێگیراوەکان و پیاوکوژانی ئیتڵاعاتی ئێرانەوە تێرۆرکراون، بەتایبەتی لە دەڤەری سلێمانی و ناوچەکانی هەورامان و شارەزووردا، زۆرترین تاوان بەرامبەر کوردانی رۆژهەڵات ئەنجام دراون!؟.

شۆڕشی ئه‌يلوول و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ کوردييه‌ی ئێستا:

لە شۆڕشی ١٤ساڵه‌ی ئه‌يلوولدا، که‌ بارزانيی نه‌مر سه‌رۆکايه‌تيی ده‌کرد، به‌ هه‌موو هەڵە و که‌موکوڕی و ناته‌واوييه‌کيشيه‌وه‌، به‌ڵام له‌ ماوه‌ی ئه‌و ١٤ ساڵەی شۆڕشدا، تەنانەت یەك مەلا و یەك مامۆستای ئايينی نه‌يانکرد و نه‌يانتوانی يه‌ك فه‌توا دژی هيچ نووسينێك، دژی هيچ نووسه‌ر و رۆشنبير و رەخنەگرێك ده‌ربکه‌ن، له‌و شۆڕشه‌دا، بە پێچەوانەی ئەمڕۆوە، ئايين و سياسه‌ت ته‌واو لێکجياکرابوونه‌وه‌ و مزگه‌وته‌کانيش، جگه‌ له‌وەی کە بۆ خواپه‌رستی و کاروباری ئايينی بوون، لەهەمان کاتیشدا شوێنی کۆبوونه‌وه‌ و پشودانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستانيش بوون.                                                

کەچی ئێستا به‌هۆی مه‌لا و بانگخوازە ئيسلامييه‌ سياسييه‌کانه‌وه‌، مزگه‌وته‌کان کراون به‌ بنکه‌ی ئیسلامچێتی و ته‌عريبچێتی و ئيخوانچێتی و تۆرانيزم و بەرهەمهێنانی تێرۆریزم و تێرۆريستان، مه‌لا و بانگخوازە ئيسلامييه‌ سياسييه‌کانيش به‌ ئاره‌زووی خۆيان و به‌ به‌رچاوی ميلله‌ت و ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی باشوورەوە، بۆ به‌رژه‌وه‌نديی دوژمنانی کورد و داگيرکه‌رانی کوردستان، به‌رده‌وام خه‌ريکی به‌ ئيسلام کردن و گەوجاندن و به‌ عه‌ره‌بکردنی کۆمەڵگەن. به‌ ئازادی و به‌ خواست و به‌رژه‌وه‌نديی ئه‌و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييه‌ دروستکراو و به‌کرێگيراوانه‌، نووسه‌ران و رۆشنبيران و رەخنەگران و ئازادبيرانی کوردستان وڵاتبه‌ده‌ر و شاربه‌ده‌ر ده‌که‌ن. مارشی نه‌ته‌وه‌يی کوردی، ئه‌ی ره‌قيبی پيرۆز ياساخ ده‌که‌ن، به‌ کوفر و تاوانی ده‌زانن، له‌ناو هۆڵی په‌رله‌ماندا له‌به‌ری هه‌ڵناستن، چه‌ژنی نوێڕۆژی پيرۆزی کورده‌واری به‌ کفر داده‌نێن، دژی پۆشينی جلوبه‌رگی جوان و رازاوه‌ی ئافره‌تانن، بانگاشه‌ بۆ له‌چك و جبه‌ و باڵاپۆش و جلوبه‌رگی دواکه‌وتووانه‌ی مۆدێلی ئیخوانەکان و عەربیی سعوودی و میرنشینەکانی کەنداو ده‌که‌ن. به‌رده‌وام به‌ ئاشکرا و بێ باکانه‌ سوکايه‌تی و بێ رێزی به‌ هه‌موو پيرۆزيیه‌ نه‌ته‌وه‌يی و نيشتمانيه‌کانی کورد و کوردستان ده‌که‌ن، تێرۆريستان و خۆکوژان له‌ وڵاتانی ده‌وروبه‌ره‌وه‌ ده‌هێننه‌ کوردستانه‌وه‌ و کاری تێرۆريستی و وێرانکارييان پێئه‌نجام ده‌ده‌ن. هه‌موو هه‌وڵ و ئامانجێکيشان تێکدانی بارودۆخی ئارامی و ئاساييشی باشووری کوردستان‌ و گه‌يشتنيانه‌ به‌ ده‌سه‌ڵاتی سياسی. شایانی باسە ئه‌و باندو و کەسایەتی و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييانه‌، چه‌ند ته‌نێکی نامۆن به‌ کورد و کوردستان، تابووری پێنجه‌من و نۆکەر و به‌کرێگيراو و ئاژاوه‌گێڕن و وه‌کو مين له‌ هه‌موو کوردستاندا چێندراون بۆ کاتی پێويست که‌ ده‌رفه‌ت له‌ ده‌سه‌ڵاتی کوردی و بزووتنه‌ی کوردايه‌تی بهێنن و خۆيان شوێنی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ کوردييه‌ی ئه‌مڕۆ بگرنه‌وه‌ و ببنه خاوه‌نی بوودجه‌ و داهاتی کوردستان و به‌رنامه‌ دواکه‌وتوو و دۆزه‌خييه‌کانی دوژمنای کورد و داگرکه‌رانی کوردستان‌ جێبه‌جێ بکه‌ن و شتێك نه‌هێڵنەوە بەناوی ئازادی و دیمۆکراسی و ئارامی و ئاساییش و پێشکه‌وتن و شارستانێتییەوە، هه‌موو هه‌وڵ و مه‌به‌ستێکيان هه‌ر ئه‌وه‌يه‌ که‌ ئیسلام و ئیسلامچێتی و ئيخوانچێتی و تۆرانيزم و و هابیزم و سەلەفیزم، شوێنی کورد بوون و کوردايه‌تی بگرنه‌وه‌!؟.                          

با لێره‌دا پرسيارێکی پێويست و ره‌وا ئاڕاسته‌ی ده‌سه‌ڵات و دەسەڵاتدارانی خۆمان بکه‌ين و بپرسين: ئێوە بۆچی ئاوا بێ ده‌نگ و بێ هه‌ڵوێست و سست و زه‌ليلن‌ به‌‌رامبه‌ر هه‌ڵوێست و گفتار و وتار و کاروکرده‌وه‌ی‌ ناکوردانه‌ و تێکده‌رانه‌ و تەعریبچییانەی ئه‌و مه‌لا و بانگخواز و مامۆستا ئايينی و باند و گروپه‌ ئيسلامييه‌ سياسييانه‌‌، ئه‌و ماسته‌ چ موويه‌کی تێدايه‌!؟.     لە کۆتاییدا، رەنگە لە ئەمڕۆدا وا باشتر بێت کە هەموو ئه‌و لاپه‌ڕه‌ ره‌شانەی شۆڕشی ئەیلوول و شۆڕشی نوێی میللەتەکەمان هه‌ڵنه‌ده‌ينه‌وه‌ و ئه‌و برينه بەسوێ و پڕ ئازارانه‌ی رابردوو نه‌کولێنينه‌وه‌، وه‌کو ده‌ڵێن با لەم بارودۆخە هەستیارەدا کای کۆن به‌ با نه‌که‌ين، به‌ڵام له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا هه‌ر پێویستە و ده‌بێت، لە داهاتوودا ئه‌و مێژووه‌ ئاشکرا بکرێت و بۆ نه‌وه‌کانی داهاتوو بنووسرێته‌وه‌ و هه‌موو نووسراو و به‌ڵگه‌نامه‌کان به‌ ئه‌رشيف بکرێن و له‌ فه‌وتان رزگار بکرێن.                                                        

لێره‌وه‌، له‌يادی ٥٦ ساڵه‌ی شۆڕشی مه‌زنی ئه‌يلوولدا، به‌ ئه‌رکی خۆمی ده‌زانم که سه‌ری رێز و ئه‌مه‌گداری بۆ هه‌موو پێشمه‌رگه‌ و به‌شداربووه‌ گيانبه‌خشيووه‌کانی ئه‌و شۆڕشه‌ مه‌زنه‌ دابنه‌وێنم و سوپاس و پێزانين و رێز و سڵاوی زۆريش بۆ هه‌موو ئه‌و‌ کورد و کوردستانييه‌ ئازا و دڵسۆزانه‌ بنێرم که‌ به‌شداريی ئه‌و شۆڕشه‌ مه‌زنه‌يان کردووه‌.                      

هه‌زاران سڵاو له‌گيانی پاکی هه‌موو گيانبه‌خشيووه‌کانی رێبازی پيرۆزی کوردايه‌تي، رێبازی ئازاديی کورد و يه‌کگرتنه‌وه و سه‌ربه‌خۆيی کوردستان                           

هه‌زاران تاجه گوڵينه‌ بۆسه‌ر گڵکۆی پيرۆزی هه‌موو پێشمه‌رگه‌ و فه‌رمانده‌ و به‌شداربووه‌ ژيانبه‌خشيووه‌کانی شۆڕشی مه‌زنی ئه‌يلوول.                               

                             

بەختیاری شەمەیی

١١/٩/٢٠١٧

تێبینی: ئەم چەند وشەیە، لە روانگەیەکی نەتەوەییەوە و نووسراوە و پێوەنەندیی بە دۆستایەتی یان دوژمنایەتی کردنی هیچ کەس و لایەنێکەوە نییە.

تێبینی لەسەر ئەم بابەتە لەخوارەوە بنووسە