پاش بەشداری کردنی ئیمپراتوریەتی عوسمانی لە جەنگی جیهانی یەکەمدا و دۆراندنی جەنگ، بریاربوو کە ئەو ئیمپراتۆریەتە لەبەریەک هەڵوەشێتەوە و دابەش بکرێت، ئەمەش مەرجیکی رازیبوون بوو بەخۆبەدەستەوەدان، بریاربووکە گەلانەیتری ژێردەسەڵاتی عوسمانی کە ئازاد نەبوو بوون، ئازد کرێن و دەوڵەتی خۆیان رابگەیەنن! پاش جەنگ، سەرکەوتوان، پەیمانی سیڤەریان لە ١٠. ٨. ١٩٢٠دا بەست، کە لەوپەیمانەدا بریاردرا، بەدروستکردنی دوودەوڵەت بۆ ئەرمەن و کورد !

لە . ١٦. ٣ . ١٩٢١دا پەیمان نامەی مۆسکۆ کە بە پەیمانی برایەتی ناسرا، لە نێوان روسیای بەلشەفی و دەوڵەتی توکیادا بەسەرکردایەتی لینین وکەمال ئەتاتورک بەسترا، بەپیی ئەم پەیمانەو پەیمانێکی پێشتری نێوانیان، روسیای بەلشەفی هەمو پشتگیریەکی سەربازی تورکیا دەکات، هەرلە ناردنی چەکەوە تا ناردنی سەربازیش گەر پیویست بکات ! ئەم پەیمانی هاورییەتیەی نیوان روسیاو تورکیا، هێزێکی دا بە تورکیاو کەمال ئەتاتورک کە بەناوی گەلی تورکیاوە رەفزی هەموو ئەو بەندانەی پەیمانی سیڤەری کرد، کە براوەکانی جەنگ دابوویان، کە باسی لە دروستکردنی دەوڵەتی بۆ کوردو ئەرمەن دەکرد ! گەرچی تورکەکان و ئەتاتورک لە پێشدا بەهەموو بەندەکانی پەیمانی سیڤەر رازی بوون! بەڵام پاش پەیمانی نیوان لینین وئەتاتورک، ئەتاتورک دژ بە پەیمانی سیڤەر وەستایەوەو بە دابەشکردنی خاکی تورکیا ناوزەدەیکردو سوپای خستە ئامادەباشیەوە! وڵاتانی هاوپەیمان ریکەوتنیی نێوان تورکیاو روسیایان پێخۆش نەبوو، بۆیە هەوڵیاندا بە هەرچ نرخێکبێت تورکیا بکێشنە بەرەکەی خۆیان !بۆ ئەمە لەپەیمانی لۆزاندا لەو بەڵێنەی کەدابویان بە کوردو ئەرمەن پەشیمان بونەوەو بەگورگان خواردویاندان!بەم شێویە تورکیا بە سیاسەتی نزیکبونەوەی لە روسیاو لینین سەرکەوتنی بەدەستهێنا و توانی ئەوروپاو هاوپەیمانان بەلای خۆیدا رابکێشێت وڵاتەکەی لە پارچەپارچەکردن رزگاربکات پاشانیش پچێتە پەیمانی ناتۆوە دژبە روسیای کۆنە هاوپەیمانی !ئێستا پاش ٩٥ ساڵ هەمان سیناریۆ رودەداتەوە، پاش ئەوهەموو ئالۆزی و ناکۆکیانەی نێوان روسیاو تورکیا، کەچاوەروانی دەست وەشاندنی روسابووین، وەک دەیبینین لە تورکیا هەمان سیناریۆ رودەداتەوە ئەمجارەیان لەنیوان پۆتین وئەردوگاندا! ئەوەتا پاش بەیەک گەیشتنی ئەردوگان وپۆتین لە لوتکەی پەترۆسگرادا، سەردانەواندنی ئەردۆگان بۆ پۆتین وداواکردنی لیبوردن و رازی بوون بەمەرجەکانی پۆتین، کە خاڵی سەرەکی کۆبونەوەکەیان کوردو دەوڵەتی کوردی ویەک پارچەی عێراق وسوریابوو ! ئەوەتا ئەردوگان رایدەگەیەنێت کە هەردوو وڵاتەکە واتە روسیاو تورکیا سورن لەسەر یەکپارچەی خاکی عێراق وسوریا ئەمەش ئەوەیە کە تورکیا دەیەویت !ئەم نزیکبونەوەی تورکیا لەروسیاو ئیرانی دوژمنی کۆنینەی ئەمریکاو ئەوروپای توشی هەڵوێستێکی تریکردن، کە بەهەرچ شیوەیەکبێت نابێت تورکیا گێڕەکەی بگۆرێت و پچیتە بەرەی روسیاو ئیران کەدوژمنی ئەمریکاو ئەوروپان، بۆیە دەبێت چارەسەریک بدۆزنەوە، بۆ نەهیشتنی رودانی ئەم گێرگۆرینە، جۆ بایدن جێگری سەرۆکی ئەمریکا هاتە تورکیاو بە هەموو مەرجێکی ئەردوگان رازیبوو! تەنانەت بەوەشەوە کەدژ بە هاوکارە کوردەکانی لەشەری داعشدا بوەستێتەوە و داوایان لێبکات لەو شوێنانەی کەبە قوبانیدان وخوێن لە داعشیان ئازاد کردوە بکشێنەوەو چۆڵی بکەن ! بەمە ئەردوگان توانی هەمان فێڵ وسیاسەتی ١٩٢١ دوبارەبکاتەوە، بەرژەوەندی تورکیا بپارێزێت لە دوژمنە سەرسەختەکەی کە کوردە کە دەیەوێت خاکەکەی دابەشبکات وەفەشەل بەهەوڵەکانی کورد بهینێت تورکیا رزگار بکات لەدابەشبوون !بەم سیاسەت ویاری کردنەی تورکیا ئەمریکاو تەنانەت روسیاش وازیان لەکورد هێناو چونە بەرەی تورکیاوە، یاریان بە کارتی کوردو بە خوێنی کورد کرد، لەپێناو بەرژەوەندی خۆیاندا وازیان لە هاوپەیمانە کوردەکەیان هێنا وتەنانەت دژیشی وەستانەوە !لەکاتێکدا ئەو هەموو بەڵێنانەیان پێداین، وا ئێستاش داوای لێدەکات کە مەنبەج چۆڵبکات و رازیشبێت بەوەی کە تورکیا بێتە ناو سوریاوە، بڵێی ئەمە هەمان سیناریوو دوبارەکردنەوەی مێژوی ٩٥ساڵ لەمەوپێش بێت یان پلانێکیی ئەمریکی و روسیبێت بۆ هێنانە ژورەوەی تورکیا بۆ ناو خاکی سوریاو بەشداری کردنی لە شەڕێکدا کە دەرچون تێیدا زۆر قورسدەبێت ! دەنا چۆن هەردولایان رازی دەبن بە بەشداری و هاتنەناوەوەی تورکیا پاش ئەوەی کە هەتا ئەمرۆ ئەمریکاو هاوپەیمانان و روسیاش رەفزی ئەو داوایەی تورکیایان دەکرد بۆهاتنە ناوەوەی بۆ ناوخاکی سوریا ! ئەوان دەزانن کە تورکیا بۆ دژایەتی داعش نیە کەدەیەویت پچێتە سوریا وبەشداری ئەم شەرەبێت، بەڵکو بۆ لێدانی کوردە ! دەشزانن کە تورکیاکۆمەک کەری داعش بوە تێکشکانی تەنکەرە نەوتەکانی داعش کەبۆ تورکیا رەوانە دەکران باشترین بەلگەن ! ئاگادارن کە ئەوەی دوینێش لە جەرابلس روویدا تەنها گوڕینی جل وبەرگی سەربازەکانی داعش بوو !

ئێستا سەد ساڵ بەسەر سایکس بیکۆدا تێپەر دەبێت، دەشزانن کە سایکس بیکۆ نەیتوانی ئارامی خۆشی لەناوچەکەدافەراهەم بکات، بۆیە هەموان چاوەڕوانی دابەشکردنیکیترن لەو وڵاتانەی کەبۆ دابەشکردن دانراوە بە تورکیاو ئیرانیشەوە ! ئەوەتا ئێران خۆی هاواردەکات ودەڵێت کە دەیانەوێت ئێران دابەشبکەن !وەک دەشبینین کە هەردولایان بونەتە یاریکەری سەرەکی ناو شەرو قەیرانەکان و دەور دەبینن، ئاخر هەردولایان دەزانن کە رەشەباو زریانەکە روەو ئەوان دەروات، بەڵام دەیانەوێت کەلە خۆیانی بەدور بگرن ! داعش بەرەو لاوازی ونەمان دەروت هەرهیچ نەبێت لەعێراق و سوریادا ! بەڵام زریانەکەکۆتایی نایەت و روو لەشوێنێکیتر دەکات، هەردولایان دەزانن کە سەرەیان هاتوە، ئەم هەڵپەیەشیان وەک چڵە پوشی کابرایە کە خەریکە نقوم دەبێت ! ئەمرۆ ئەمریکاو روسیان دابەشکردنەکەدەکەن، بە پێی خواست وبەرژەوەندی ئەوان دابەش دەکرێت، یاریکەرەکانی ئەمجارە کێری و لاڤرۆڤە نەک سایکس و بیکۆ، ئەوانن کە هەوڵی زۆرترین دەسکەوت و بەرژەوەندی بۆ وڵاتەکەیان دەدەن ئەوانیش خاوەنی بەرنامەو ئەجیندای تایبەتن بۆ دارشتنەوەی ناوچەکە بەو شێوەیەی کە دەیانەوێت، ئەمان هەوڵی ئارامی و سەقامگیری و دیموکراسیەت دەدەن تا بەرژەوەندیەکانیان باشتر دەستە بەربێت، فس فس پاڵەوان و دۆنکیشۆتی تێکدەری بەرژەوەندیەکانیان ناوێت !

ئەی ئێمەی کورد لەکوێی ئەم سیاسەتەداین؟ بیگومانم لە ژێرسفردا یە !هەر یەکەمان خەریکی خۆیەتی، لەرۆژئاوا پەیەدە رێگرە لە بەشداریکردنی حیزبەکانیتر، لەکاتێکدا عەرەبی تەعریبچی ئەوانەی لەژیر ناوی حزامی عەرەبیدا هێنرانە ناوچەکە چەکدارن لەگەلیدا، بەڵام ئامادەنیە لەگەڵ براکەی لەحیزبەکانیتر کاربکات و رێگەبدات کەئەوانیش پاریزگاری لەخاکەکەیان بکەن، تەنانەت دژە بە چونە ناوەوەیان بۆ رۆژئاوا، باشور لە خراپترین کاتیدایە، حیزبەکانی لەپێناو بەرژەوەندیەکانی خۆیاندا دزی و گەندەڵی نەما نەیکەن، هەریەکەشیان بەدوای داگیرکەرێکدا رادەکات و خەریکی جێبەجێکردنی ئەجینداکانی ئەوانە، میللەتیش لەقەیران وبرسیەتی و نەبونیدا، توشی شەڕێکیش بوە رۆژانە دەیان شەهید دەدات، باکور لە شۆرشدایەو قارەمانیەتی دەنوێنێت بە خوینی کورد ئاگری شۆرش لەکڵپەدایە، بەڵام بۆچی؟ کەس نازانێت، چیان دەوێت وداوای چیدەکەن ! جگە لە هەڵەی کوشندەی واش کە دەڵێی، بۆ میتی تورکی کاردەکات ! رۆژهەڵات لەخەوی غەفڵەتدایە، پارچە پارچە نە حیزب ئاگای لەجەماوەرە، نە جەماوەر ئاگای لەحیزبە، ئەمرۆ گیڤی یاوەتە خۆی و تفەنگەکەی کردۆتەوە شان، ئیترخواش دەزانێت کێ رایسپاردوە ! ئەمە بۆ وایە، تۆ بڵێی غەزەبی خواکانبیت، یان هۆکەی نەبونی سەرکردەو رابەرو حیزبێکی نەتەوەیی بە توانایە کە تەنها بەرژەوەندی کوردی بوێت وکوردایەتی بکات !کە بەداخەوە هەتا ئەمرۆ نەمانبوە و نیمانە!بۆیە دەبێت خەڵکی کورد لەم پیناوەدا هەوڵبدات خۆیان یەکخەن وڕێکبخەن دژ بەگەندەلکاران و هەنگاوە نابەجێکانیان بوەستنەوە، هەوڵی بنیات نانی بەرەیەکی یەکگرتووبدەن، خەباتیان بۆ چاکسازی و کوردایەتی ودەوڵەتی کوردی بێت !!